Mang thai ở Nhật (Phần 2): 3 tháng đầu thai kỳ - 4 lần khám thai đầu tiên mẹ bầu Việt ở Nhật cần biết cùng những câu hỏi nên hỏi bác sĩ sản khoa

Từ một chấm nhỏ gần như vô hình, chỉ sau hơn 3 tháng, thai nhi đã phát triển thành một sinh linh dài khoảng 18cm và nặng gần 120g.

1. Lần khám đầu tiên:

Khoảng tuần thứ 5 đến tuần thứ 7 là thời điểm lý tưởng để khám thai lần đầu. Nhiều mẹ bầu đến bệnh viện với mong muốn được nhìn thấy em bé ngay lập tức, nhưng mục tiêu quan trọng nhất của bác sĩ lúc này lại là một việc khác: "Thai có nằm đúng trong tử cung hay không?" Nếu thai làm tổ ngoài tử cung, tình trạng này có thể gây nguy hiểm đến tính mạng người mẹ nếu không được phát hiện sớm. Bên cạnh đó, bác sĩ cũng kiểm tra xem đã xuất hiện tim thai chưa, có phải song thai hay không và người mẹ có mắc các bệnh lý như u nang buồng trứng hoặc u xơ tử cung hay không.

Bác sĩ thường dùng 超音波検査（ちょうおんぱけんさ）, tức siêu âm, thường là siêu âm đầu dò âm đạo. Bác sĩ sẽ kiểm tra:

• 胎嚢（たいのう）: túi thai có nằm trong tử cung không. Nếu chưa thấy túi thai, bác sĩ có thể hẹn khám lại sau 1 tuần.
• 子宮外妊娠（しきゅうがいにんしん）: thai ngoài tử cung. Đây là tình trạng nguy hiểm cần phát hiện sớm.
• 胎児心拍（たいじしんぱく）: tim thai. Khoảng tuần 6–7 có thể bắt đầu thấy tim thai, nhưng nếu chưa thấy ngay cũng chưa chắc là bất thường.
• 双胎（そうたい）: song thai. Bác sĩ kiểm tra có phải mang thai đôi hay không.
• 卵巣嚢腫（らんそうのうしゅ）・子宮筋腫（しきゅうきんしゅ）: u nang buồng trứng, u xơ tử cung.

1.1.Câu hỏi tiếng Nhật nên hỏi

胎嚢は子宮の中に確認できていますか。Đã thấy túi thai trong tử cung chưa ạ?

心拍は確認できていますか。Đã thấy tim thai chưa ạ?

次はいつ受診すればいいですか。Lần sau em nên đi khám khi nào ạ?

出血や腹痛がある場合、どうすればいいですか。Nếu em bị ra máu hoặc đau bụng thì nên làm gì ạ?

2. Lần khám thứ hai: Ngày dự sinh được xác định như thế nào?

Khoảng tuần thứ 8 đến tuần thứ 9, bác sĩ bắt đầu đo một chỉ số rất quan trọng gọi là: chiều dài đầu mông頭殿長（CRL）.

Đây là chiều dài từ đầu đến mông của thai nhi. Nhiều người nghĩ ngày dự sinh được tính đơn giản từ ngày kinh cuối cùng. Thực tế tại Nhật, bác sĩ thường sử dụng kích thước thai ở giai đoạn này để hiệu chỉnh ngày dự sinh cho chính xác hơn. Nếu thai phát triển chậm hoặc nhanh hơn dự kiến vài ngày, ngày dự sinh có thể được điều chỉnh lại. Vì vậy nếu bạn nghe bác sĩ thông báo:「予定日を修正します。」

Chỉ số quan trọng cho lần khám thai này là:

• 頭殿長（とうでんちょう） / CRL
  Đây là chiều dài từ đầu đến mông của thai nhi. Ở giai đoạn đầu, chỉ số này rất quan trọng để xác định 出産予定日（しゅっさんよていび）, tức ngày dự sinh.

Ngoài ra, bác sĩ có thể bắt đầu hướng dẫn làm thủ tục nhận:

• 母子健康手帳（ぼしけんこうてちょう）: sổ mẹ con.
  妊婦健診受診票（にんぷけんしんじゅしんひょう）: phiếu hỗ trợ khám thai.

Các mẹ lưu ý là sau khi được xác nhận có thai, hãy hỏi bệnh viện khi nào nên đi lấy sổ mẹ con tại 市役所 hoặc 区役所. Có sổ mẹ con và phiếu trợ cấp sẽ giúp giảm chi phí khám thai.

2.1.Câu hỏi tiếng Nhật nên hỏi

赤ちゃんの大きさは週数相当ですか。Kích thước của bé có phù hợp với tuần thai không ạ?

出産予定日はいつになりますか。Ngày dự sinh của em là khi nào ạ?

母子手帳はいつ取りに行けばいいですか。Khi nào em nên đi lấy sổ mẹ con ạ?

妊婦健診の補助券は次回から使えますか。Từ lần sau em có dùng được phiếu hỗ trợ khám thai không ạ?

3. Lần khám thứ ba: Bắt đầu nhìn thấy hình hài của con

Khoảng tuần 12～13 là lần khám khiến nhiều bố mẹ xúc động nhất. Trên màn hình siêu âm, em bé không còn là một chấm nhỏ nữa. Đầu, tay, chân, cột sống đã hiện rõ hơn. Nhiều bệnh viện và phòng khám ở Nhật cũng bắt đầu cho xem siêu âm 3D hoặc 4D trong giai đoạn này. Tuy nhiên  bác sĩ sản khoa của bạn sẽ soi kỹ các chỉ số sau:

• Hộp sọ có phát triển bình thường không?
• Thành bụng có khép kín không?
• Tim thai có bất thường rõ ràng không?
• Tay chân có hình thành đầy đủ không?

Ở một số phòng khám, từ tuần 12 trở đi có thể xem thêm 3D/4Dエコー, tức siêu âm 3D/4D. Tuy nhiên, hình ảnh có rõ hay không phụ thuộc vào tư thế của bé, lượng nước ối và vị trí tay chân của thai nhi. Đây cũng là thời điểm mẹ nên hỏi sớm nếu có nhu cầu làm các xét nghiệm sàng lọc trước sinh như:

• NIPT
  クアトロテスト
  羊水検査（ようすいけんさ）

Không phải phòng khám nào cũng làm các xét nghiệm này. Nếu muốn làm, mẹ nên trao đổi sớm, thường trong khoảng tuần 8–11 hoặc đầu thai kỳ để được giới thiệu sang cơ sở phù hợp.

3.1.Câu hỏi tiếng Nhật nên hỏi

赤ちゃんの発育は順調ですか。Sự phát triển của bé có thuận lợi không ạ?

頭や手足は確認できていますか。Có nhìn thấy đầu, tay chân của bé không ạ?

出生前診断について相談できますか。Em có thể tư vấn về xét nghiệm trước sinh không ạ?

NIPTを希望する場合、紹介状を書いていただけますか。Nếu em muốn làm NIPT, bác sĩ có thể viết giấy giới thiệu không ạ?

4. Lần khám thứ tư: Khi mẹ bắt đầu cảm thấy yên tâm hơn

Tuần 15～16 đánh dấu giai đoạn kết thúc tam cá nguyệt đầu tiên. Đối với nhiều phụ nữ, cảm giác nghén bắt đầu giảm dần. Việc ăn uống cũng dễ dàng hơn trước. Nhưng bác sĩ vẫn tiếp tục theo dõi sát sức khỏe của mẹ thông qua:

• Huyết áp
• Cân nặng
• Xét nghiệm nước tiểu
• Thiếu máu
• Đường huyết

Rất nhiều mẹ bầu Việt tại Nhật gặp tình trạng thiếu máu do thiếu sắt trong thai kỳ. Nếu cảm thấy thường xuyên mệt mỏi, chóng mặt hoặc tim đập nhanh, đừng ngại hỏi bác sĩ:

「貧血はありませんか。」(Tôi có bị thiếu máu không ạ?).

Các mục thường được theo dõi gồm:

• 血圧（けつあつ）: huyết áp.
  Huyết áp cao có thể liên quan đến nguy cơ Cao huyết áp thai kỳ 妊娠高血圧症候群.
• 体重（たいじゅう）: cân nặng.
  Tăng cân quá nhanh hoặc sụt cân nhiều do nghén đều cần trao đổi với bác sĩ.
• 尿検査（にょうけんさ）: xét nghiệm nước tiểu.
  Thường kiểm tra 尿蛋白 và 尿糖, tức đạm niệu và đường niệu.
• 貧血（ひんけつ）: thiếu máu.
  Mẹ bầu Việt cần chú ý vì thiếu máu có thể gây mệt, chóng mặt, hồi hộp, ảnh hưởng đến sinh hoạt và thai kỳ.
• 血糖（けっとう）: đường huyết.
  Nếu có tiền sử gia đình bị tiểu đường, thừa cân, hoặc từng sinh con to, nên hỏi bác sĩ kỹ hơn về nguy cơ tiểu đường thai kỳ 妊娠糖尿病.

4.1.Câu hỏi tiếng Nhật nên hỏi

血圧や尿検査に問題はありませんか。
Huyết áp và xét nghiệm nước tiểu của em có vấn đề gì không ạ?

貧血はありませんか。
Em có bị thiếu máu không ạ?

つわりで体重が減っていますが、大丈夫ですか。
Em bị nghén và sụt cân, như vậy có sao không ạ?

仕事を続けても大丈夫ですか。
Em tiếp tục đi làm có ổn không ạ?

食事で気をつけることはありますか。
Em cần chú ý gì trong ăn uống không ạ?

Những xét nghiệm quan trọng trong giai đoạn đầu thai kỳ

Trong giai đoạn đầu, mẹ thường được làm xét nghiệm máu và một số kiểm tra cơ bản. Các mục quan trọng gồm:

• 血液型・Rh血液型
  Nhóm máu ABO và Rh.
• 不規則抗体（ふきそくこうたい）
  Kháng thể bất thường, liên quan đến nguy cơ bất đồng nhóm máu mẹ con.
• 貧血・血小板数
  Kiểm tra thiếu máu và số lượng tiểu cầu.
• 梅毒・B型肝炎・C型肝炎・HIV
  Các bệnh nhiễm trùng có thể ảnh hưởng đến thai nhi hoặc trẻ sơ sinh.
• 風疹抗体（ふうしんこうたい）
  Kháng thể rubella. Nếu kháng thể thấp, mẹ cần tránh tiếp xúc với nguồn lây vì nhiễm rubella trong thai kỳ có thể nguy hiểm cho thai.
• 血糖
  Đường huyết, giúp phát hiện nguy cơ rối loạn đường máu.
• 子宮頸がん検診
  Tầm soát ung thư cổ tử cung.

Dấu hiệu cần liên hệ bệnh viện ngay

Trong mang thai giai đoạn đầu, mẹ bầu không nên tự chịu đựng nếu có dấu hiệu bất thường. Hãy gọi bệnh viện nếu có:

• Ra máu đỏ tươi hoặc ra máu nhiều.
  Đau bụng dưới từng cơn hoặc đau tăng dần.
  Đau một bên bụng dữ dội.
  Choáng, ngất, chóng mặt nhiều.
  Nghén nặng, không ăn uống được, tiểu ít.
  Sốt cao hoặc nghi ngờ nhiễm trùng.

Có thể nói với bệnh viện:

出血があります。Em bị ra máu.

下腹部痛があります。Em bị đau bụng dưới.

つわりがひどくて、水分も取れません。Em nghén nặng, cả nước cũng không uống được.

今日受診したほうがいいですか。Hôm nay em có nên đi khám không ạ?

Ba điều tuyệt đối không nên chủ quan

• Điều thứ nhất là không tự ý uống thuốc. Tại Nhật, ngay cả thuốc cảm cúm thông thường cũng cần tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ khi đang mang thai.
• Điều thứ hai là không xem nhẹ tình trạng ra máu âm đạo. Bất kỳ hiện tượng xuất huyết nào trong 3 tháng đầu đều nên được báo cho bệnh viện.
• Điều thứ ba là đừng cố gắng chịu đựng khi nghén quá nặng. Nếu nôn liên tục, không ăn uống được hoặc sụt cân nhiều, hãy liên hệ bệnh viện. Đó có thể là dấu hiệu của chứng nghén nặng (妊娠悪阻) cần được điều trị.

Ba tháng đầu thai kỳ là khoảng thời gian đầy hồi hộp. Bạn sẽ lo lắng khi chưa thấy túi thai. Bạn sẽ hồi hộp chờ đợi tim thai xuất hiện. Bạn sẽ vui mừng khi lần đầu tiên nhìn thấy tay chân con trên màn hình siêu âm. Điều các mẹ bầu Việt cần lưu ý nhất là chúng ta theo dõi thai kỳ theo đúng hướng dẫn nhằm phát hiện sớm những nguy cơ có thể xảy ra và nhận được sự hỗ trợ cần thiết để bước tiếp một thai kỳ khỏe mạnh.

Trong bài tiếp theo, HICO sẽ cùng tìm hiểu giai đoạn Mang thai giai đoạn giữa từ 16~27 tuần (妊娠中期16～27週), khi mẹ bắt đầu cảm nhận thai máy, biết giới tính em bé và trải qua những xét nghiệm quan trọng như tiểu đường thai kỳ, đo chiều dài cổ tử cung và siêu âm hình thái học chi tiết.

Các mẹ ủng hộ HICO và đón chờ bài viết mới cùng HICO nha.

Link tổng hợp bài viết:

【医師監修】妊娠初期（妊娠1〜4ヶ月）｜よくある症状・過ごし方・赤ちゃんの様子を解説 | トモニテ

令和3年度子育てハンドブック

妊娠！初めての妊婦健診で何をする？ - なかがわレディースクリニック