YẾU TỐ NÀO TĂNG NGUY CƠ MẮC NHỒI MÁU CƠ TIM Ở NGƯỜI TRẺ?

Nhồi máu cơ tim cấp (急性心筋梗塞AMI) ở người trẻ dưới 35 tuổi là tình trạng ít gặp, nhưng có xu hướng gia tăng trong những năm gần đây không chỉ ở Nhật Bản mà cả ở Việt Nam, đặc biệt là trong bối cảnh lối sống hiện đại ngày càng có nhiều yếu tố nguy cơ như hút thuốc lá, chế độ ăn nhiều chất béo, ít vận động và căng thẳng tâm lý.

Trong hai trường hợp bệnh được trình bày dưới đây thì cả hai bệnh nhân đều là nam giới trẻ tuổi, làm việc trong ngành xây dựng, có tiền sử hút thuốc lá kéo dài, và ít có các yếu tố nguy cơ điển hình như tiểu đường hay tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch. Tuy nhiên, xét nghiệm cận lâm sàng cho thấy có rối loạn lipid máu nhẹ, đặc biệt là HDL-C thấp và triglyceride (Chất béo lipid) tăng, cho thấy yếu tố chuyển hóa đóng vai trò đáng lưu ý.

Cả hai trường hợp đều được chẩn đoán nhồi máu cơ tim cấp (AMI) ; Đều nhận thấy đoạn ST trên điện tâm đồchênh lên nên 02 bệnh nhân đã được can thiệp mạch vành qua da (PCI) khẩn cấp và đạt kết quả huyết động học tốt. Cả 2 bệnh nhân đều không có biến chứng nghiêm trọng trong quá trình nằm viện, và đều xuất viện trong tình trạng ổn định. Trên hình ảnh mạch vành, cả hai đều mắc bệnh lý đơn nhánh, phù hợp với đặc điểm thường thấy ở bệnh nhân trẻ tuổi.

Tuy nhiên, dù có thể can thiệp kịp thời ngăn ngừa diễn tiến xấu nhưng trong các nghiên cứu gần đây cho thấy tiên lượng bệnh nhân nhồi máu cơ tim cấp (AMI) ở người trẻ tuổi có thể không khá hơn so với người lớn tuổi, đặc biệt nếu tiếp tục duy trì lối sống không lành mạnh như hút thuốc, ăn uống không điều độ hoặc không kiểm soát rối loạn lipid máu. Trong ca bệnh 2, mặc dù được điều trị thành công, bệnh nhân vẫn tiếp tục hút thuốc và rối loạn lipid máu chưa được kiểm soát, cho thấy nguy cơ tái phát hoặc tiến triển bệnh lý vẫn còn cao. Sự thay đổi thói quen ăn uống ở người trẻ hiện nay theo hướng Tây hóa (Giảm rau cá, tăng thịt mỡ) và ít vận động cũng góp phần làm tăng tỷ lệ mắc hội chứng chuyển hóa và bệnh lý mạch vành sớm. Tỷ lệ EPA/AA (Dự báo nguy cơ viêm mạn tính và bệnh tim mạch) thấp được ghi nhận trong các ca bệnh cho thấy sự mất cân bằng acid béo có thể là yếu tố nguy cơ mới.

Mời quý vị và các bạn đọc về 2 ca bệnh cùng HICO:

1.Ca bệnh 1:

Bệnh nhân: Nam, 28 tuổi
Lý do nhập viện: Đau vùng giữa ngực

Tiền sử: Không ; Tiền sử gia đình: Không; Tiền sử sinh hoạt: Làm nghề xây dựng, sống một mình, ăn uống 1–2 bữa/ngày, hút thuốc 10–20 điếu/ngày, không uống rượu bia.

Diễn tiến bệnh và quá trình điều trị nội trú:
Vào khoảng 8 giờ sáng, bệnh nhân cảm thấy đau vùng giữa ngực, nhưng cải thiện sau khoảng 30 phút. Sau khi tan ca đêm (Làm công trình xây dựng) vào tối cùng ngày và về nhà vào sáng hôm sau, bệnh nhân đi ngủ nhưng từ trưa bắt đầu xuất hiện lại cơn đau vùng giữa ngực theo từng cơn, đến khoảng 15 giờ chiều khi đang đi bộ thì cơn đau trở nên kéo dài, nên đã tự đến bệnh viện.

Khám lâm sàng lúc nhập viện:

• Chiều cao: 169.3 cm, cân nặng: 57.0 kg (BMI 19.9 kg/m²)
• Tỉnh táo, huyết áp 112/76 mmHg, mạch đều 84 lần/phút
• Phổi: âm thở trong
• Tim: nhịp tim đều, không có tiếng thổi
• Không phù chi

Xét nghiệm cận lâm sàng lúc nhập viện:

• ECG: nhịp xoang 90 lần/phút, có sóng QS ở V1–V3, T âm ở V2–V4
• X-quang ngực: không có sung huyết phổi hoặc tim to
• Xét nghiệm máu: WBC 10,000/mm³, GOT 42 IU/L, CK 622 IU/L, CPK-MB 51 IU/L (đều tăng) . Đây là bộ chỉ số sinh hóa máu đánh giá tổn thương cơ tim (Đặc biệt để nghi ngờ nhồi máu cơ tim cấp) và tình trạng viêm/nhiễm.
• Siêu âm tim: giảm vận động thành trước vách và vùng mỏm tim

Chẩn đoán nghi ngờ: Nhồi máu cơ tim cấp nên bệnh nhân được chỉ định chụp mạch vành khẩn cấp

Kết quả chụp mạch vành:

• Có hơi hẹp ở động mạch vành phải
• Hẹp lệch tâm nghiêm trọng từ thân chung trái đến đoạn sau chia nhánh động mạch liên thất trước trái, nhưng vẫn còn dòng chảy TIMI 3

Diễn tiến can thiệp:

• Do hình thành lóc tách động mạch khi nong bằng bóng cutting balloon 4.0mm ngược dòng ở thân chung trái nên được đặt IABP hỗ trợ tuần hoàn
• Đặt stent kim loại trần (BMS) 4.0×18 mm từ thân chung trái đến động mạch liên thất trước trái
• Nong đồng thời bằng 2 bóng ở nhánh liên thất trước và nhánh mũ

Sau khi can thiệp mạch vành qua da PCI:

• Hết đau ngực
• Sau 6 giờ, CK (Enzyme chủ yếu ở cơ xương và cơ tim, tăng khi có tổn thương cơ) đạt đỉnh 785 IU/L, CK-MB 59 IU/L
• IABP được rút vào ngày thứ 2
• Không có dấu hiệu suy tim
• Siêu âm tim ngày thứ 9: chức năng vận động thành tim cải thiện
• Xuất viện ngày thứ 23
• Theo dõi ngoại trú: không có thiếu máu cơ tim trên test gắng sức, nhịp tim 120 bpm
• Không có hẹp tái phát trên chụp lại mạch vành
• Gần đây: bệnh nhân đã bỏ thuốc, công việc ổn định hơn, HDL-C (cholesterol tốt) có xu hướng cải thiện

2.Ca bệnh 2

Bệnh nhân: Nam, 35 tuổi
Lý do nhập viện: Đau vùng giữa ngực

Tiền sử: Từng được phát hiện tăng huyết áp qua khám sức khỏe nhưng bỏ mặc không điều trị
Tiền sử gia đình: Không có điểm đặc biệt
Tiền sử sinh hoạt: Làm nghề xây dựng, đã lập gia đình, ăn uống 3 bữa/ngày, hút thuốc 20 điếu/ngày, không uống rượu

Diễn tiến bệnh và quá trình điều trị nội trú:
Một hôm, sau khi làm việc xây dựng từ đêm đến sáng hôm sau, bệnh nhân về nhà lúc 6:30 sáng và ngay sau đó đột ngột xuất hiện đau vùng giữa ngực. Bệnh nhân có nghỉ ngơi khoảng 1 giờ nhưng không cải thiện. Sau đó bệnh nhân được chuyển cấp cứu đến bệnh viện lúc 7:40 sáng.

Khám lâm sàng lúc nhập viện:

• Chiều cao: 168.0 cm, cân nặng: 71.5 kg (BMI 25.3 kg/m²)
• Tỉnh táo, huyết áp 168/106 mmHg, mạch đều 74 lần/phút
• Phổi: âm thở trong
• Tim: nhịp đều, không có tiếng thổi
• Không phù chi

Xét nghiệm cận lâm sàng:

• ECG: nhịp xoang 68 lần/phút, ST chênh cao rõ rệt ở I, aVL, V1–V6
• X-quang ngực: không có sung huyết phổi hay tim to
• WBC 12,800/mm³ tăng, nhưng GOT, CK, CK-MB không tăng
• Myoglobin huyết thanh tăng 67 ng/mL

Nghi ngờ nhồi máu cơ tim cấp nên được chụp mạch vành cấp cứu lúc 9 giờ sáng:

• Không hẹp nhiều ở động mạch vành phải và nhánh mũ
• Hẹp nặng đoạn xa #6 và tắc hoàn toàn đoạn gần #7 của động mạch liên thất trước trái và không có tuần hoàn bàng hệ

Diễn tiến can thiệp:

• Dây dẫn được đưa qua vị trí tắc, bóng 2.0 mm được dùng để mở lại dòng chảy, tiếp tục nong với bóng 2.5 mm và đạt TIMI 3
• Sau đó, do đau ngực không tái phát và ST cải thiện, và PCI giai đoạn cấp chỉ thực hiện nong bóng (POBA)
• 7 giờ sau PCI, CPK đạt đỉnh 2,531 IU/L, CK-MB 231 IU/L （Đây là các chỉ sốđánh giá tổn thương cơ tim rõ rệt, đặc biệt là trong nhồi máu cơ tim cấp (AMI).）
• Không có suy tim hay tái phát triệu chứng
• Ngày 15: đặt stent Xience V 3.0×28 mm đoạn #6–7；xuất hiện ST biến đổi và đau ngực do dịch chuyển ảnh hưởng đến nhánh chéo đầu tiên và được tiến hành nong nhánh chéo bằng bóng và kết thúc bằng nong đồng thời 2 nhánh

Sau Can thiệp mạch vành qua da PCI: Bệnh nhân đã

• Hồi phục tốt
• Siêu âm tim: giảm nhẹ vận động vách tim từ vách liên thất đến mỏm, nhưng phân suất tống máu (EF) 57%
• Xuất viện ngày thứ 18
• Không còn triệu chứng ngực
• Test gắng sức treadmill âm tính với thiếu máu cơ tim
• Chụp mạch vành theo dõi: không có hẹp tái phát

Gần đây:

• Huyết áp của bệnh nhân được kiểm soát bằng thuốc
• Tuy nhiên bệnh nhân vẫn tiếp tục hút thuốc và rối loạn lipid máu vẫn tồn tại
  Nên bệnh nhân được chỉ định cải thiện lối sống

Bên cạnh biện pháp phòng ngừa, việc giáo dục sức khỏe cho học sinh từ khi ngồi trên ghế nhà trường hiểu về nguy cơ, biến chứng của bệnh tim mạch cũng là một hoạt động thiết thực và ý nghĩa.

Link nguồn dịch và tổng hợp của báo cáo lâm sàng về tim mạch của tập thể bác sĩ  Khoa Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Thành phố Kawasaki Tama và Khoa Tim mạch Đại học Y khoa Thánh Marianna: 45-8　オリジナル06_水野●7-柴.indd