Wafarin và vitamin K, “cặp đôi” xa nhau thì INR “hạnh phúc”

(Tham khảo từ tài liệu hướng dẫn của Bệnh viện Đại học Nagoya – Nhật Bản Dành cho bệnh nhân thay van tim cơ học và gia đình)

Nhiều bệnh nhân sau khi phẫu thuật thay van tim cơ học phải uống thuốc Warfarin suốt đời để phòng ngừa hình thành cục máu đông. Nếu Warfarin được sử dụng không đúng cách hoặc không kiểm tra xét nghiệm định kỳ, bệnh nhân có nguy cơ gặp các biến chứng nghiêm trọng như đột quỵ não, tắc mạch phổi, tắc mạch ở chân hoặc ruột, huyết khối trên van tim nhân tạo. Vì vậy, hiểu đúng về Warfarin và xét nghiệm INR là điều cực kỳ quan trọng để bảo vệ tính mạng người bệnh.

Ví dụ một trường hợp điển hình

Một bệnh nhân có tiền sử:

• Hẹp và hở van hai lá nặng
• Rung nhĩ mạn tính
• Suy tim
• Tiền sử đột quỵ não

Bệnh nhân đã được phẫu thuật thay van tim 2 lá cơ học vào năm 2021.Sau phẫu thuật, bác sĩ chỉ định sử dụng Warfarin suốt đời để phòng ngừa hình thành cục máu đông.　Trong một lần kiểm tra, kết quả xét nghiệm của bệnh nhân cho thấy　PT-INR: 1.18. Đây là mức quá thấp, nghĩa là thuốc chống đông không đủ tác dụng, làm tăng nguy cơ: hình thành cục máu đông trên van tim, đột quỵ não, tắc mạch ở thận, ruột hoặc chân. Nguyên nhân có thể do chế độ ăn uống chứa nhiều Vitamin K, làm giảm hiệu quả của Warfarin.

Warfarin là thuốc gì?

Warfarin là thuốc chống đông máu. Thuốc giúp:

• Làm máu khó đông hơn
• Ngăn cục máu đông hình thành
• Giúp máu lưu thông tốt trong mạch máu

Warfarin thường được chỉ định cho các bệnh nhân:

• Rung nhĩ (Atrial Fibrillation)
• Thay van tim cơ học
• Huyết khối tĩnh mạch
• Tắc mạch phổi
• Tiền sử đột quỵ não

Đối với nhiều bệnh nhân, đặc biệt là bệnh nhân thay van tim cơ học, Warfarin phải được sử dụng suốt đời.

Cách uống Warfarin đúng

Bệnh nhân cần tuân thủ các nguyên tắc sau:

✔ Uống thuốc đúng theo chỉ định của bác sĩ
✔ Uống 1 lần mỗi ngày
✔ Uống cùng một thời điểm mỗi ngày

Ví dụ:

• 18 giờ mỗi ngày
• hoặc sau bữa tối

 Không tự ý tăng liều, giảm liều, ngừng thuốc. Việc điều chỉnh liều phải do bác sĩ quyết định dựa trên xét nghiệm INR.

Nếu quên uống thuốc thì phải làm sao?

Nếu quên uống Warfarin. Nếu nhớ ra trong vòng 12 giờ thì uống ngay khi nhớ ra. Nếu đã quá 12 giờ, thì bỏ qua liều đó và hôm sau uống lại như bình thường

Tuyệt đối không uống gấp đôi liều, uống hai viên cùng lúc. Điều này có thể gây chảy máu nguy hiểm.

Những thực phẩm cần đặc biệt chú ý

Một số thực phẩm chứa nhiều Vitamin K. Vitamin K sẽ làm giảm tác dụng của Warfarin, khiến máu dễ đông lại. Thực phẩm phải tránh hoàn toàn:

❌ Natto (đậu nành lên men)
❌ Chlorella (tảo lục)
❌ Aojiru – nước ép rau xanh

Những thực phẩm này chứa lượng Vitamin K rất cao. Ví dụ:

Ngoài ra, vi khuẩn trong Natto còn tạo thêm Vitamin K trong ruột, làm giảm mạnh hiệu quả của Warfarin.

Thực phẩm cần hạn chế ăn quá nhiều

Một số thực phẩm có nhiều Vitamin K:

• rau bina (spinach)
• bông cải xanh
• cải bó xôi
• rong biển (nori, wakame)
• hijiki
• cải Brussels
• rau muống
• rau mồng tơi

Không cần kiêng hoàn toàn nhưng cần: không ăn quá nhiều trong một lần; ăn lượng ổn định mỗi ngày.

Lưu ý với nước ép rau

Rau khi ép thành nước sẽ làm Vitamin K hấp thu rất nhanh. Vì vậy bệnh nhân nên hạn chế nước ép rau xanh. Có thể uống nước ép trái cây, nước ép cà chua.

Lưu ý khi dùng thuốc khác

Warfarin có thể tương tác với nhiều loại thuốc.

Bao gồm:

• thuốc cảm cúm
• thuốc giảm đau
• thuốc kháng sinh
• thuốc đông y
• thực phẩm chức năng

Vì vậy khi đi khám ở bệnh viện khác, đi khám nha khoa, mua thuốc ở nhà thuốc bệnh nhân hoặc người nhà đi cùng bệnh nhân hãy luôn nói với bác sĩ: “Tôi đang uống Warfarin.”

Tác dụng phụ cần chú ý

Tác dụng phụ phổ biến nhất của Warfarin là chảy máu. Ví dụ:

• chảy máu mũi
• chảy máu chân răng
• bầm tím dễ dàng
• xuất huyết dưới da

Nếu có các dấu hiệu sau, hãy đi khám ngay:

• bầm tím nhiều bất thường
• chảy máu kéo dài
• nước tiểu màu đỏ hoặc sẫm
• phân đen hoặc có máu

Dấu hiệu cảnh báo đột quỵ

Nếu xuất hiện các triệu chứng sau, cần gọi cấp cứu ngay lập tức:

• tê yếu một bên cơ thể
• yếu tay hoặc chân
• nói khó, nói lắp
• không hiểu lời người khác
• nhìn đôi
• mất thị lực một bên
• chóng mặt đột ngột
• khó nuốt
• đi lại khó khăn

📞 Tại Nhật Bản, hãy gọi 119. Và nhớ thông báo: “Bệnh nhân đang dùng Warfarin.”

Sinh hoạt hằng ngày cần chú ý

Khi dùng Warfarin dễ bị bầm tím, dễ chảy máu. Vì vậy nên:

✔ đánh răng nhẹ nhàng
✔ dùng máy cạo râu điện thay vì dao cạo
✔ tránh va đập mạnh

Khi đi khám nha khoa phải báo với nha sĩ rằng bạn đang dùng Warfarin.

Xét nghiệm INR trong máu

Đây là yếu tố quan trọng nhất trong điều trị Warfarin. Mỗi người có phản ứng với Warfarin khác nhau. Ngoài ra INR còn bị ảnh hưởng bởi:

• chế độ ăn
• thuốc khác
• bệnh tật
• tuổi tác
• chức năng gan

INR là xét nghiệm đo thời gian máu đông lại. Công thức:

INR =Thời gian đông máu của bệnh nhân chia cho Thời gian đông máu chuẩn

Mục tiêu INR

Tại sao phải xét nghiệm thường xuyên?

Nếu INR quá thấp, gây nguy cơ đột quỵ. Nếu INR quá cao kéo theo nguy cơ chảy máu nguy hiểm. Vì vậy bệnh nhân cần xét nghiệm máu định kỳ để bác sĩ điều chỉnh liều Warfarin.

Warfarin là thuốc rất quan trọng giúp phòng ngừa đột quỵ và tắc mạch, nhưng chỉ an toàn khi được sử dụng đúng cách.

Người bệnh cần nhớ:

✔ uống thuốc đúng giờ mỗi ngày
✔ không tự ý thay đổi liều
✔ tránh Natto, Chlorella, Aojiru
✔ báo bác sĩ khi dùng thuốc khác
✔ kiểm tra INR định kỳ

Link tham khảo bài viết:

僧帽弁閉鎖不全症とは？原因・症状・検査・治療・手術方法｜ニューハート・ワタナベ国際病院

<4D6963726F736F667420506F776572506F696E74202D204832342D322D31332896F28DDC8E748A4F978829838F838B83748340838A83938BB38EBA8365834C83588367288370838F837C94C5295B93C782DD8EE682E890EA97705D>