Vì sao trẻ bị động kinh phải được theo dõi tối thiểu 3 năm?
Gần đây khi phiên dịch tại bệnh viện mình gặp nhiều trường hợp trẻ được chẩn đoán động kinh tại khoa Thần kinh nhi nhưng gia đình lại chủ quan, không tái khám đúng hẹn hoặc tự ý giảm thuốc. Có trẻ vài tháng không đến viện, có phụ huynh lại nghĩ rằng con không co giật nữa chắc là khỏi hoặc chụp MRI bình thường rồi thì không sao. Tuy nhiên, các bác sĩ chuyên khoa khẳng định đây là hiểu lầm nghiêm trọng. Ba năm đầu sau chẩn đoán chính là mốc vàng quyết định tương lai của trẻ.
★Động kinh là căn bệnh như thế nào?
Động kinh là tình trạng các tế bào não bị kích thích quá mức, gây ra các cơn co giật hoặc rối loạn ý thức lặp đi lặp lại với các biểu hiện như:
- Co giật toàn thân
- Nhìn đờ ra vài giây
- Giật cơ mặt, giật mí mắt
- Ngã đột ngột
- Nôn ói buổi sáng
Nhiều biểu hiện kéo dài chỉ vài giây nên rất dễ bị nhầm với:
- Tăng động
- Mơ màng
- Vụng về
- Tật giật mắt
- Rối loạn tiêu hóa
Chính vì thế, không ít trẻ bị bỏ sót hoặc chẩn đoán muộn.
Động kinh được chia thành hai nhóm chính:
- Động kinh triệu chứng: Có nguyên nhân rõ ràng như u não, dị dạng, viêm não… MRI thường phát hiện được tổn thương.
- Động kinh vô căn: MRI bình thường, nhưng chức năng điện não bất thường.
Điện não đồ (EEG) cũng không phải lúc nào cũng bắt được sóng động kinh ngay lần đầu:
- 50% phát hiện trong lần kiểm tra đầu tiên
- 80% sau nhiều lần kiểm tra, kể cả khi ngủ
Do đó, một lần chụp MRI hay EEG không thể loại trừ hoàn toàn bệnh.
★Tại sao phải theo dõi liên tục tối thiểu 3 năm?
1. Não trẻ đang phát triển, dễ bị ảnh hưởng:
Nếu các cơn điện bất thường không kiểm soát, trẻ dễ gặp phải các vấn đề như:
- Chậm nói, chậm học
- Giảm trí nhớ, mất tập trung
- Nguy cơ động kinh khó chữa
2. “3 năm” là mốc thời gian quan trọng.
Nhiều công trnghiên cứu quốc tế cho thấy:
- 70–80% trẻ kiểm soát cơn tốt nếu điều trị đúng từ đầu
- Trẻ không còn cơn trong 3 năm có nguy cơ tái phát rất thấp
- Nếu còn cơn trong 2–3 năm đầu, bệnh dễ thành mạn tính, khó điều trị
3. Liên quan trực tiếp đến quyền lợi xã hội tương lai
Ở Nhật và nhiều quốc gia, người bị động kinh cần ít nhất 1–3 năm không có cơn để được cấp phép lái xe, đảm bảo an toàn khi trưởng thành.
4. Giúp bác sĩ điều chỉnh thuốc chính xác
- Thuốc chống động kinh cần dùng liên tục, thường 2–3 năm không còn cơn mới có thể cân nhắc giảm thuốc.
- Một số thể động kinh như động kinh giật cơ vị thành niên (Juvenile Myoclonic Epilepsy - JME) có thể cần điều trị lâu dài hoặc suốt đời.
★Điều trị và lưu ý quan trọng cho phụ huynh
- Thuốc kháng động kinh có thể gây buồn ngủ, chóng mặt, giảm tập trung, hiếm khi ảnh hưởng gan hoặc xương.
- Đa số trẻ dung nạp tốt thuốc, quan trọng là không tự ý dừng thuốc vì nguy cơ cơn trở lại nghiêm trọng hơn.
- Trẻ dùng 2–3 loại thuốc chuẩn mà vẫn còn cơn trên 2 năm có thể được xem xét phẫu thuật hoặc kích thích dây thần kinh phế vị (VNS).
- Theo dõi video-EEG dài ngày có thể được chỉ định trong trường hợp cần thiết.
★Khi nào cần đưa trẻ đi khám ngay?
- Cơn kéo dài hơn 5 phút
- Cơn lặp lại nhiều lần trong ngày
- Trẻ tím tái, khó thở
- Chấn thương do ngã
- Thay đổi hành vi, nhận thức rõ rệt
Lưu ý là trong cơn, không nhét vật gì vào miệng trẻ, chỉ cần đặt nằm nghiêng và tránh va đập.
Nhiều trẻ sau điều trị bệnh đúng cách và theo dõi đủ lâu vẫn học giỏi, chơi thể thao, trưởng thành khỏe mạnh, có cuộc sống bình thường như bao người khác.
Điều quan trọng nhất là cần:
- Phát hiện sớm
- Điều trị đúng
- Theo dõi tối thiểu 3 năm đầu
Chính 3 năm đầu là thời gian vàng để bảo vệ não bộ, ngăn tái phát và mở ra tương lai an toàn, đầy hy vọng cho trẻ.
Cùng theo dõi HICO thường xuyên để nghe các trải nghiệm phiên dịch và thông tin y tế dễ hiểu nhất các bạn nhé.
Link tham khảo:
