Táo bón có làm tăng nguy cơ ung thư đại tràng không? Bác sĩ Nhật giải thích rõ sự thật cho bạn hiểu

Trong nhiều năm qua, nhiều người vẫn tin rằng bị táo bón lâu ngày có thể dẫn đến ung thư đại tràng. Lý do nghe có vẻ hợp lý: khi phân ở lại trong ruột càng lâu, các chất độc và chất sinh ung thư trong phân sẽ tiếp xúc với niêm mạc ruột càng nhiều, từ đó có thể gây tổn thương và hình thành ung thư.

Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu quy mô quốc gia do Bộ Y tế Nhật Bản thực hiện từ năm 2006 đã cho thấy điều ngược lại: những người chỉ đi tiêu vài lần mỗi tuần không có nguy cơ mắc ung thư đại tràng cao hơn so với những người đi tiêu hàng ngày. Nói cách khác, việc “hay bị táo bón” không đồng nghĩa với việc sẽ bị ung thư.

Điều quan trọng là phải phân biệt rõ giữa táo bón mạn tính đơn thuần và táo bón có nguyên nhân bệnh lý. Nếu bạn bị táo bón từ nhỏ đến nay nhưng không kèm theo triệu chứng nào khác, cơ thể vẫn ổn định, thì không cần quá lo lắng. Nhưng nếu thói quen đi tiêu của bạn thay đổi so với trước đây — chẳng hạn từ mỗi ngày thành hai hoặc ba ngày mới đi một lần, xen kẽ giữa táo bón và tiêu chảy, hoặc có máu trong phân, sụt cân, chán ăn, bụng đầy tức — thì đó có thể là tín hiệu cảnh báo của bệnh lý đại tràng, thậm chí là ung thư. Khi những thay đổi này xảy ra, đặc biệt ở người trên 50 tuổi hoặc có người thân từng mắc bệnh đại tràng, việc đi khám sớm là rất cần thiết.

Trên thực tế, y học không định nghĩa táo bón chỉ dựa vào tần suất đi tiêu, mà dựa trên mức độ dễ chịu khi bài tiết phân. Người không đi hàng ngày nhưng đi dễ dàng, phân mềm, không phải rặn, vẫn được xem là bình thường. Ngược lại, nếu mỗi ngày đều đi nhưng phải cố gắng rặn mạnh, phân rắn, có cảm giác chưa hết phân thì lại được xem là táo bón.

Táo bón có thể chia thành hai dạng:

• Một là táo bón do tổn thương thực thể trong ruột, như hẹp hoặc viêm loét đại tràng, thậm chí ung thư;
• Hai là táo bón chức năng, nghĩa là ruột không có tổn thương nhưng hoạt động kém do lối sống, thuốc hoặc căng thẳng thần kinh. Với loại táo bón thứ hai, thay đổi thói quen sinh hoạt thường đem lại hiệu quả rõ rệt.

Bữa sáng đóng vai trò đặc biệt quan trọng vì giúp kích hoạt nhu động ruột. Người thường xuyên bỏ bữa sáng dễ bị táo bón hơn hẳn. Ăn uống điều độ, bổ sung đủ chất xơ từ rau, trái cây, đậu, nấm, rong biển, uống đủ nước và vận động nhẹ mỗi ngày là những yếu tố không thể thiếu. Ngay cả những thói quen nhỏ như hít thở sâu, đi bộ sau bữa ăn hay giữ giờ ngủ ổn định cũng giúp hệ tiêu hóa hoạt động trơn tru hơn. Thiếu ngủ khiến hệ thần kinh bị rối loạn, từ đó ruột cũng lười hơn — vì vậy, một giấc ngủ chất lượng chính là thuốc nhuận tràng tự nhiên mà ít ai để ý.

Khi đi khám sức khỏe định kỳ, bạn nên chú ý đến một vài chỉ số trong xét nghiệm máu：

• Nếu lượng hemoglobin (Hb) giảm, điều đó có thể gợi ý tình trạng thiếu máu do chảy máu kín trong ruột.
• Nếu chỉ số CRP – phản ứng viêm – tăng cao, có thể đang có viêm ở niêm mạc đại tràng.
• Ngoài ra, chỉ số CEA – chất chỉ điểm khối u – nếu cao hơn bình thường có thể là tín hiệu gợi ý ung thư đại – trực tràng.
• Cùng với đó, xét nghiệm phân ẩn máu cũng là phương pháp sàng lọc quan trọng, giúp phát hiện những tổn thương chưa có triệu chứng rõ ràng.

Khi các chỉ số này bất thường, bác sĩ thường sẽ chỉ định nội soi đại tràng để xác định chính xác nguyên nhân.

Như vậy có thể thấy táo bón không trực tiếp gây ung thư đại tràng, nhưng thay đổi bất thường trong thói quen đi tiêu có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm của bệnh. Thay vì lo lắng thái quá, hãy quan sát cơ thể mình mỗi ngày, duy trì chế độ ăn – ngủ – vận động điều độ và kiểm tra sức khỏe định kỳ. Một đại tràng khỏe mạnh không đến từ thuốc nhuận tràng, mà từ sự cân bằng của lối sống và sự lắng nghe cơ thể mình.

Nguồn link tổng hợp tin: 【大腸がんは便秘の人に多い？】広島市安佐北区可部の消化器内科・肛門科 - 可部駅から2分の土井クリニック