TƯỞNG LÀ ĐỒI MỒI, KHÔNG NGỜ LÀ UNG THƯ HẮC TỐ DA
Căn bệnh nguy hiểm nhất trong các loại ung thư da – ai cũng cần biết để không phát hiện quá muộn
Một người phụ nữ trung niên gần đây được 1 trang web về sức khoẻ ở Việt Nam đưa tin về câu chuyện khiến nhiều người giật mình: Một đốm sẫm màu trên da, tưởng chỉ là đồi mồi tuổi già, không đau, không ngứa, nên bà bỏ qua suốt nhiều tháng. Chỉ đến khi đốm da đó to nhanh, sẫm màu bất thường, bà mới đi khám và nhận kết quả chẩn đoán: Ung thư hắc tố da (Melanoma悪性黒色腫). Điều đáng nói là rất nhiều trường hợp ung thư hắc tố da bị phát hiện muộn vì nhầm với nốt ruồi hoặc đồi mồi; Trong khi đây lại là loại ung thư da ác tính nhất, có khả năng di căn rất sớm nếu không điều trị kịp thời.
Vậy, ung thư hắc tố da là gì? Nguy hiểm đến mức nào? Làm sao để nhận biết sớm? Bài viết dưới đây của HICO xin được giải thích cho quý bạn đọc một cách dễ hiểu nhất về căn bệnh này.
UNG THƯ HẮC TỐ DA LÀ GÌ?
Ung thư hắc tố da (Melanoma) là ung thư xuất phát từ tế bào tạo sắc tố da gọi là melanocyte. Melanocyte chính là tế bào quyết định màu da, màu tóc, màu nốt ruồi của mỗi người. Khi các tế bào này bị tổn thương DNA (thường do tia UV hoặc các yếu tố khác...), chúng có thể tăng sinh mất kiểm soát, tạo thành khối u ác tính. Điều nguy hiểm nhất của ung thư hắc tố là:
- Phát triển nhanh
- Di căn sớm qua máu và hệ bạch huyết
- Có thể lan đến não, phổi, gan, xương nếu phát hiện muộn
Trong các loại ung thư da, ung thư hắc tố da chiếm tỷ lệ không cao nhưng gây tử vong nhiều nhất.
AI CÓ NGUY CƠ MẮC UNG THƯ HẮC TỐ DA?
Không chỉ người da trắng mới mắc bệnh. Người châu Á, người Việt vẫn có thể mắc, đặc biệt ở những vị trí ít ai ngờ tới. Những nhóm nguy cơ cao gồm:
- Người tiếp xúc nhiều với ánh nắng mặt trời
- Người từng cháy nắng nặng
- Người có nhiều nốt ruồi (trên 50 nốt)
- Nốt ruồi bất thường từ trước
- Người có tiền sử gia đình bị ung thư hắc tố
- Người suy giảm miễn dịch (HIV, sau ghép tạng, dùng thuốc ức chế miễn dịch…)
Đặc biệt, ung thư hắc tố không chỉ xuất hiện ở vùng da hở, mà còn có thể ở:
- Gan bàn chân
- Lòng bàn tay
- Móng tay, móng chân
- Niêm mạc miệng, sinh dục
- Mắt
UNG THƯ HẮC TỐ DA CÓ BIỂU HIỆN NHƯ THẾ NÀO?
1️⃣ Thường bắt đầu giống… nốt ruồi hoặc đồi mồi
Đây chính là lý do khiến nhiều người chủ quan. Ban đầu, tổn thương có thể là:
- Một đốm nâu hoặc đen
- Một nốt ruồi cũ bắt đầu thay đổi
- Một vết sẫm màu mới xuất hiện
2️⃣ Quy tắc ABCDE – Cách đơn giản nhất để nhận biết nguy hiểm
Các bác sĩ da liễu trên thế giới dùng quy tắc ABCDE để phân biệt nốt ruồi lành tính và ung thư hắc tố:
- A – Asymmetry (Bất đối xứng)
Một nửa khác nửa còn lại - B – Border (Bờ viền không đều)
Mép răng cưa, nham nhở, loang lổ - C – Color (Màu sắc không đồng nhất)
Đen – nâu – đỏ – xám trộn lẫn - D – Diameter (Đường kính > 6mm)
Hoặc to nhanh trong thời gian ngắn - E – Evolution (Thay đổi theo thời gian)
To nhanh, đổi màu, ngứa, loét, chảy máu
Chỉ cần có 1–2 dấu hiệu thì bệnh nhân cũng nên đi khám ngay.
3️⃣ Ung thư hắc tố ở móng – Cực kỳ dễ bỏ sót
Ung thư hắc tố có thể xuất hiện ở móng tay, móng chân, thường biểu hiện:
- Một vệt đen hoặc nâu chạy dọc móng
- Vệt rộng dần, đậm màu theo thời gian
- Màu sắc lan ra da quanh móng
- Móng dễ gãy, biến dạng
Nhiều người nhầm với:
- Bầm móng
- Nhiễm nấm
- Chấn thương
Và bỏ qua… cho đến khi bệnh đã tiến triển.
UNG THƯ HẮC TỐ DA CÓ MẤY LOẠI?
Về chuyên môn, ung thư hắc tố da được chia thành 4 thể chính:
🔹 1. Thể lan rộng nông (Thường gặp nhất ở người da trắng)
- Phẳng, lan dần
- Màu sắc loang lổ
- Gặp ở thân mình, chân
🔹 2. Thể nốt (Nguy hiểm nhất)
- Nổi cục nhanh
- Có thể không đen, chỉ đỏ hồng
- Phát triển rất nhanh, tiên lượng xấu
🔹 3. Thể đốm ác tính (Ở người cao tuổi)
- Thường ở mặt
- Phát triển rất chậm trong nhiều năm
🔹 4. Thể đầu chi – móng (Phổ biến nhất ở người châu Á)
- Gan bàn chân, bàn tay, móng
- Dễ nhầm với chai chân, bầm móng
- Rất hay phát hiện muộn
CHẨN ĐOÁN UNG THƯ HẮC TỐ DA NHƯ THẾ NÀO?
Bác sĩ da liễu sẽ:
- Khám lâm sàng
- Soi da bằng dermoscope (kính phóng đại đặc biệt)
- Sinh thiết tổn thương để xác định chính xác
Chỉ sinh thiết mới chẩn đoán xác định được ung thư. Nếu nghi ngờ lan rộng, bác sĩ có thể chỉ định:
- Siêu âm
- CT, MRI
- PET-CT
UNG THƯ HẮC TỐ DA CÓ CHỮA ĐƯỢC KHÔNG?
CÓ, nếu phát hiện sớm.
🔹 Giai đoạn sớm:
- Phẫu thuật cắt bỏ hoàn toàn
- Có thể khỏi bệnh, không cần điều trị thêm
🔹 Giai đoạn muộn:
- Phẫu thuật
- Xạ trị
- Hóa trị
- Liệu pháp miễn dịch hiện đại
Hiện nay, nhờ thuốc miễn dịch, nhiều bệnh nhân ung thư hắc tố giai đoạn muộn đã kéo dài thời gian sống đáng kể, thậm chí kiểm soát bệnh lâu dài.
PHÒNG NGỪA UNG THƯ HẮC TỐ DA – ĐỪNG ĐỢI ĐẾN KHI MUỘN
- Tránh nắng gắt 11–14h
- Dùng kem chống nắng SPF ≥ 30
- Mặc quần áo chống nắng
- Tự kiểm tra da định kỳ
- Đi khám ngay khi thấy:
- Nốt ruồi thay đổi
- Đốm da bất thường
- Vệt đen ở móng không rõ nguyên nhân
Như vậy, Không phải đốm đen nào cũng là đồi mồi; Không phải nốt ruồi nào cũng vô hại; Và ung thư hắc tố da hoàn toàn có thể chữa khỏi nếu phát hiện sớm. Chỉ cần bạn quan sát cơ thể mình kỹ hơn một chút, và đi khám sớm hơn một bước, có thể đã cứu được chính mình hoặc người thân đấy ạ.
Link tham khảo cho bài viết:
