Thuốc tiểu đường biến thành thần dược giảm cân? Sự thật quanh Mounjaro (マンジャロ) tại Nhật Bản

Cái tên Mounjaro xuất hiện dày đặc trên mạng xã hội Nhật Bản và trong cộng đồng người Việt tại Nhật trong 02 năm gần đây như một loại thuốc giảm cân thần tốc. Nhiều người truyền tai nhau rằng chỉ cần tiêm mỗi tuần một lần là có thể gầy nhanh mà không cần ăn kiêng. Nhưng đằng sau hiệu quả giảm cân ấn tượng ấy là gì? Và vì sao giới y khoa Nhật Bản lại liên tục phát đi cảnh báo?

Mounjaro là thuốc gì?

Mounjaro là tên thương mại của tirzepatide, một thuốc điều trị đái tháo đường type 2, do tập đoàn dược phẩm Mỹ Eli Lilly phát triển. Thuốc được phê duyệt tại Mỹ và châu Âu từ năm 2022 và chính thức được kê đơn tại Nhật Bản từ năm 2023. Thuốc được đánh giá là đột phá lớn trong điều trị tiểu đường, thậm chí từng được truyền thông quốc tế gọi là “tiến bộ mang tầm Nobel”. Tuy nhiên, Mounjaro là thuốc kê đơn điều trị bệnh lý, không phải thuốc giảm cân, dù có tác dụng làm giảm cân rất mạnh.

Cơ chế tác động, vì sao Mounjaro làm người ta gầy nhanh?

Điểm đặc biệt của Mounjaro nằm ở cơ chế tác động kép, chưa từng có trước đây. Tirzepatide đồng thời bắt chước hai hormone đường ruột tự nhiên của cơ thể,

GLP-1 (Glucagon-like peptide-1)
GIP (Glucose-dependent insulinotropic polypeptide)

Hai hormone này bình thường được tiết ra sau bữa ăn và có vai trò:

Kích thích tụy tiết insulin
Giảm tiết glucagon
Tác động lên não tạo cảm giác no
Làm chậm quá trình rỗng dạ dày

Khi dùng Mounjarom cảm giác đói giảm mạnh, no lâu dù ăn rất ít, lượng thức ăn nạp vào giảm đáng kể. Do đó đường huyết hạ xuống và cân nặng giảm theo. Mounjaro không đốt mỡ, mà làm người dùng ăn ít đi một cách cưỡng bức về mặt sinh lý. Chính cơ chế này khiến thuốc bị SNS gọi là「魔法のやせ薬」 “thuốc giảm cân thần kỳ”

Hiệu quả đã được chứng minh và cũng bị sử dụng lệch mục đích,

Trong các thử nghiệm lâm sàng tại Nhật (SURPASS-J-mono):

Hơn 94% bệnh nhân đạt HbA1c < 7.0%
Ở liều chuẩn 5mg/tuần:
- Giảm trung bình khoảng 6kg
Ở liều cao hơn:
- Có thể giảm 5–10kg

Chính các con số này khiến Mounjaro bị hiểu nhầm và lạm dụng như thuốc giảm cân.

Cách sử dụng trong điều trị y khoa

Trong điều trị đái tháo đường, Mounjaro được dùng rất có kiểm soát:

Tiêm dưới da, mỗi tuần 1 lần, cùng một ngày
Vị trí tiêm: bụng, đùi hoặc cánh tay trên
Có 6 mức liều:
2.5 → 5 → 7.5 → 10 → 12.5 → 15 mg

Thông thường:

Bắt đầu 2.5mg/tuần trong 4 tuần
Sau đó tăng dần mỗi 4 tuần
Không tăng liều nhanh để tránh tác dụng phụ

Tác dụng phụ

Tác dụng phụ thường gặp

Phần lớn người dùng gặp các triệu chứng tiêu hóa:

Buồn nôn
Nôn
Tiêu chảy
Táo bón
Chán ăn quá mức

Nguyên nhân chính là dạ dày bị làm chậm rỗng kéo dài.

Tác dụng phụ nghiêm trọng (ít nhưng nguy hiểm)

Hạ đường huyết (đặc biệt khi dùng chung insulin hoặc thuốc SU)
Viêm tụy
Suy thận hoặc làm nặng bệnh thận có sẵn
Rối loạn túi mật
Thay đổi thị lực
Nguy cơ u tuyến giáp thể tủy (hiếm)

Không khuyến cáo dùng cho người:

Có tiền sử viêm tụy
Có hoặc nghi ngờ ung thư tuyến giáp thể tủy
Giảm cân quá mức, rối loạn ăn uống

Thực trạng tại Nhật, thuốc tiểu đường bị lạm dụng để giảm cân

Theo điều tra báo chí Nhật Bản:

Nhiều phòng khám và quảng cáo online:
- Giới thiệu Mounjaro như thuốc giảm cân
- Bán qua khám online
- Dùng các cụm từ như giảm cân nhanh, không cần ăn kiêng

Phỏng vấn 8 người dùng Mounjaro để giảm cân:

Độ tuổi: 20–40
Nghề nghiệp: nhân viên công ty, freelancer, quản lý, nhân viên bar/club
100% đều giảm cân rõ rệt
Có người giảm 10–27kg chỉ trong vài tháng

Nhưng đi kèm là hàng loạt hệ lụy.

- Phụ thuộc tâm lý

Nhiều người mô tả:

“Không tiêm thì lo lắng”
“Mounjaro giống thuốc an thần”
“Ăn là thấy có tội, phải tiêm để trấn áp cảm giác đó”

- Giảm cân kiểu bệnh

Các biểu hiện được ghi nhận:

Buồn nôn dữ dội
Chóng mặt, mệt mỏi
Hạ đường huyết (phải ngậm kẹo để tránh choáng)
Rụng tóc hàng loạt
Mất cơ, suy nhược

Có người phải ngừng thuốc vì sợ tiếp tục thì có thể nguy hiểm đến tính mạng.

- Áp lực xã hội và ngoại hình

Đặc biệt với phụ nữ làm trong ngành dịch vụ:

Phải gầy để tăng thu nhập
Không dùng thuốc lại thấy mình không ổn

SNS thổi bùng cơn sốt, dùng AI phân tích các tin nhận xét trên mạng net cho thấy điều gì?

Phân tích dữ liệu X (Twitter) bằng AI cho thấy:

Từ năm 2025, số bài đăng về Mounjaro tăng bùng nổ
Đỉnh điểm: hơn 35.000 bài/tháng

Phân loại 7.827 bài có tương tác cao:

Tiêu cực (tác dụng phụ): 38.3%
Tích cực (giảm cân): 21.4%
PR – quảng cáo: 16.3%
Khác: 24.0%

Cảnh báo từ giới chuyên môn

Theo Hiệp hội Đái tháo đường Nhật Bản:

Dùng ngoài chỉ định:
- Chưa có đủ dữ liệu an toàn dài hạn
- Nguy cơ thiếu cân bệnh lý
- Suy dinh dưỡng, mất cơ, rối loạn nội tiết

Eli Lilly Nhật Bản cũng tuyên bố: “Việc sử dụng ngoài chỉ định được phê duyệt có thể không mang lại hiệu quả mong muốn và gây tổn hại sức khỏe nghiêm trọng.”

Mounjaro là bước tiến lớn trong điều trị tiểu đường, nhưng:

Không phải thuốc giảm cân an toàn cho mọi người
Không phải giải pháp làm đẹp
Không nên sử dụng theo trào lưu

Với người Việt chúng ta tại Nhật:

Việc tiếp cận thuốc qua SNS, quảng cáo giá rẻ là rất dễ nhưng chúng ta nên lưu ý giảm cân không kiểm soát khác với giảm cân khỏe mạnh và thuốc y khoa không thể thay thế chăm sóc toàn diện. Mounjaro không phải lối tắt an toàn cho giảm cân.

Bài viết tổng hợp và tham khảo tin từ:

ダイエットに糖尿病薬「マンジャロ」　XのAI分析で見えた「不安」：朝日新聞

マンジャロの効果と副作用とは？糖尿病治療薬が注目される理由と医師の見解｜つねだクリニック｜伊丹市鴻池の内科・糖尿病内科