Khiếu nại & Hỗ trợ
Chính sách & Quyền riêng tư
Ngôn ngữ
Quay lại
15 giờ trướcNgày 14/7/2026, trên Nikkei DI, bác sĩ Kenji Hazama đã đăng bài viết với tiêu đề 「生活習慣病の薬もOTCになる時代？」 (Liệu thuốc điều trị bệnh liên quan đến lối sống cũng sẽ bước vào thời đại OTC?). Bài viết đưa ra góc nhìn về xu hướng mở rộng phạm vi thuốc OTC tại Nhật Bản và dự đoán khả năng trong tương lai một số thuốc điều trị bệnh mạn tính có thể được chuyển đổi từ thuốc kê đơn sang thuốc không kê đơn.
Đây là quan điểm chuyên môn của tác giả, không phải là chính sách đã được Chính phủ Nhật Bản quyết định. Tuy nhiên, bài viết phản ánh một xu hướng đang được nhiều chuyên gia y tế quan tâm: làm thế nào để cân bằng giữa việc bảo đảm an toàn cho người bệnh và giảm gánh nặng cho hệ thống y tế trong bối cảnh dân số già hóa. Mời anh chị và các bạn cùng đọc quan điểm của bác sĩ Kenji cùng HICO nhé.
OTC (Over The Counter) là thuốc có thể mua tại nhà thuốc mà không cần đơn của bác sĩ. Tại Nhật Bản, nhiều thuốc OTC vẫn phải được dược sĩ tư vấn trước khi bán. Đặc biệt, các thuốc mới được chuyển từ thuốc kê đơn sang OTC thường thuộc nhóm thuốc phải được dược sĩ đánh giá và hướng dẫn trước khi sử dụng (、).
Bệnh liên quan đến lối sống (Tiếng Nhật: 「生活習慣病」) là nhóm bệnh có liên quan mật thiết đến chế độ ăn uống, vận động, giấc ngủ, hút thuốc, uống rượu và các thói quen sinh hoạt kéo dài. Các bệnh thường gặp gồm:
Đây đều là những bệnh mạn tính, tiến triển trong nhiều năm và thường phải điều trị lâu dài.
Trong những năm gần đây, Nhật Bản đang thúc đẩy chính sách Self-medication (tự chăm sóc sức khỏe có sự hướng dẫn). Mục tiêu là khuyến khích người dân chủ động hơn trong việc quản lý sức khỏe, đồng thời sử dụng nguồn lực y tế hiệu quả hơn.
Theo bài viết của bác sĩ Kenji Hazama, nếu một người đã được bác sĩ chẩn đoán rõ bệnh, đã sử dụng thuốc ổn định trong thời gian dài và hiểu rõ thuốc mình cần dùng, thì về lâu dài có thể hình thành mô hình:
Bác sĩ chẩn đoán → Dược sĩ theo dõi → Người bệnh tự quản lý sức khỏe
Đây là mô hình được tác giả đề xuất, chứ chưa phải quy định hiện hành.
Theo danh sách ứng viên do Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản công bố, một số hoạt chất đã được đưa vào diện xem xét chuyển đổi sang OTC, bao gồm:
Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng: Việc một hoạt chất được đưa vào danh sách xem xét không đồng nghĩa với việc thuốc đã được phép bán dưới dạng OTC. Để được chuyển đổi, thuốc còn phải trải qua quá trình đánh giá về hiệu quả, độ an toàn, khả năng người dân tự sử dụng và vai trò của dược sĩ trong việc theo dõi.
Nếu một ngày nào đó thuốc tăng huyết áp trở thành OTC thì mục đích là gì?
Theo phân tích của tác giả, việc chuyển đổi này có thể mang lại một số lợi ích cho hệ thống y tế.
1. Giảm gánh nặng cho hệ thống bảo hiểm y tế
Hiện nay, nhiều người bệnh ổn định phải tái khám định kỳ chỉ để được kê lại đúng loại thuốc đang sử dụng. Nếu những trường hợp đã được chẩn đoán đầy đủ và điều trị ổn định có thể nhận thuốc trực tiếp tại nhà thuốc, số lần khám không cần thiết có thể giảm, giúp các cơ sở y tế tập trung nhiều hơn vào người bệnh mới hoặc người bệnh nặng.
2. Thuận tiện hơn cho người bệnh
Người bệnh không phải nghỉ làm, đặt lịch khám hoặc chờ đợi nhiều giờ chỉ để lấy lại thuốc đang sử dụng. Điều này đặc biệt thuận lợi đối với người mắc bệnh mạn tính đã kiểm soát tốt trong thời gian dài.
3. Phát huy vai trò của dược sĩ
Theo mô hình được tác giả đề xuất, dược sĩ không chỉ bán thuốc mà còn có nhiệm vụ:
Mặc dù có những lợi ích nhất định, việc mở rộng thuốc OTC đối với bệnh mạn tính cũng đặt ra nhiều vấn đề cần cân nhắc.
Không phải huyết áp cao nào cũng là tăng huyết áp nguyên phát
Một người có huyết áp cao có thể mắc:
Những nguyên nhân này cần được bác sĩ thăm khám và làm xét nghiệm để chẩn đoán. Nếu chỉ tự mua thuốc hạ huyết áp, bệnh nền có thể bị bỏ sót.
Thuốc không phải lúc nào cũng giống nhau
Ngay cả khi đều bị tăng huyết áp, mỗi người có thể cần loại thuốc khác nhau. Có người phù hợp với thuốc chẹn kênh canxi như amlodipine. Có người lại cần thuốc ức chế men chuyển, thuốc chẹn thụ thể angiotensin hoặc thuốc lợi tiểu. Việc lựa chọn thuốc phụ thuộc vào tuổi, chức năng thận, bệnh tim, đái tháo đường, thai kỳ và nhiều yếu tố khác.
Vẫn cần xét nghiệm định kỳ
Một số thuốc như statin cần theo dõi chức năng gan và đánh giá hiệu quả điều trị. Thuốc hạ acid uric cũng cần theo dõi chức năng thận và nồng độ acid uric trong máu. Do đó, ngay cả khi thuốc được bán dưới dạng OTC trong tương lai, việc tái khám định kỳ vẫn rất cần thiết.
Hiện nay chưa thể kết luận. Nếu giảm được chi phí khám bệnh và đi lại, tổng chi phí của một số người có thể giảm. Tuy nhiên, thuốc OTC thường không được bảo hiểm y tế chi trả. Điều đó có nghĩa là người bệnh sẽ phải thanh toán toàn bộ giá thuốc. Đối với những người đang được hưởng mức đồng chi trả thấp của bảo hiểm y tế, đặc biệt là người cao tuổi, tổng chi phí thực tế có thể không giảm, thậm chí có thể tăng. Do chưa có giá bán chính thức của các thuốc này dưới dạng OTC nên hiện chưa thể đánh giá chính xác tác động về kinh tế.
Có phải Nhật Bản sẽ sớm cho phép mua thuốc tăng huyết áp tại nhà thuốc?
Đến thời điểm hiện nay, chưa có quyết định như vậy.
Điều đang tồn tại là:
Do đó, nhận định "vài năm nữa có thể mua amlodipine tại nhà thuốc" là dự báo của tác giả, không phải thông tin đã được Chính phủ Nhật Bản công bố.
Khác với xu hướng đang được thảo luận tại Nhật Bản, tại Việt Nam các thuốc điều trị bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường và rối loạn lipid máu vẫn chủ yếu thuộc nhóm thuốc kê đơn. Người bệnh chỉ được mua khi có đơn thuốc hợp lệ của bác sĩ theo quy định của pháp luật. Việc tái khám định kỳ không chỉ để nhận đơn thuốc mới mà còn giúp bác sĩ đánh giá hiệu quả điều trị, phát hiện tác dụng phụ và điều chỉnh thuốc khi cần thiết. Vì vậy, người bệnh không nên tự ý mua lại thuốc hoặc tiếp tục sử dụng đơn thuốc cũ trong thời gian dài mà không được theo dõi y tế.
Việc mở rộng thuốc OTC đối với một số bệnh mạn tính có thể là một bước thay đổi lớn trong hệ thống y tế Nhật Bản nếu được triển khai trong tương lai. Xu hướng này có thể mang lại nhiều thuận lợi cho người bệnh đã được chẩn đoán và điều trị ổn định, đồng thời giúp sử dụng hiệu quả hơn nguồn lực y tế. Tuy nhiên, bệnh liên quan đến lối sống không phải là những bệnh có thể tự chẩn đoán. Việc xác định nguyên nhân gây bệnh, đánh giá nguy cơ tim mạch, phát hiện biến chứng và lựa chọn thuốc phù hợp vẫn là vai trò của bác sĩ. Vì vậy, ngay cả khi một số thuốc được chuyển sang OTC trong tương lai, điều đó không đồng nghĩa với việc người dân có thể tự điều trị mà không cần khám bệnh. Mô hình được nhiều chuyên gia hướng tới là bác sĩ chẩn đoán – dược sĩ theo dõi – người bệnh chủ động quản lý sức khỏe, trong đó mỗi bên đều giữ vai trò riêng nhằm bảo đảm hiệu quả điều trị và an toàn cho người bệnh.
Link tổng hợp và dịch từ: