Thực phẩm tốt và không tốt cho thận

Rất nhiều người chỉ để ý đến thận sau khi đi khám sức khỏe và được bác sĩ nói rằng“Chức năng thận hơi kém”. Tuy nhiên, thận giống gan ở chỗ bệnh có thể tiến triển trong nhiều năm mà không có triệu chứng rõ ràng, và khi đã bước vào suy thận giai đoạn cuối, chức năng thận gần như không thể hồi phục, buộc phải chạy thận nhân tạo hoặc ghép thận, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng sống. Vì vậy, chăm sóc thận từ giai đoạn sớm đặc biệt thông qua ăn uống và lối sống là yếu tố then chốt quyết định tuổi thọ khỏe mạnh về sau.

Bạn có biết về bệnh thận mạn (CKD)?

Bệnh thận mạn (慢性腎臓病 – CKD) là tình trạng chức năng thận suy giảm từ từ, kéo dài, thường do:

Đái tháo đường
Tăng huyết áp
Béo phì
Xơ vữa động mạch
Tuổi cao

Thận có vai trò:

Lọc chất thải và nước dư thừa
Điều hòa điện giải (Na, K, P…)
Cân bằng toan – kiềm
Điều hòa huyết áp

Khi bệnh thận mạn tiến triển sẽ khiến cơ thể bị:

Phù, mệt mỏi, chán ăn
Rối loạn tiểu tiện
Rối loạn nhịp tim (Do tăng kali)
Cuối cùng có thể cần lọc máu.

Chức năng thận đã mất rất khó phục hồi, hiện chưa có thuốc nào đảo ngược rõ rệt khi được chẩn đoán bệnh thận mạn, và chỉ có thể làm chậm tiến triển bệnh.

Ba nguyên tắc vàng trong ăn uống bảo vệ thận

🥇 Nguyên tắc 1: Giảm muối (Natri)

Thận suy sẽ khó thải muối khiến tăng huyết áp, phù, làm tổn thương thận nặng hơn.
Nhiều nghiên cứu cho thấy:
- Giảm khoảng 4–5 g muối/ngày là một hành động tích cực để:
  ✔ Hạ huyết áp
  ✔ Giảm protein niệu & albumin niệu

Khuyến cáo chung: Cần ăn dưới 06g muối/ngày

Biện pháp thực tế:

Dùng nước tương giảm muối
Hạn chế đồ muối, đồ ngâm
Không uống hết nước súp, nước mì
Tận dụng vị ngọt từ nước dùng, gia vị tự nhiên

🥈 Nguyên tắc 2: Điều chỉnh lượng đạm theo giai đoạn của bệnh thận:

Protein cần thiết cho cơ thể nhưng nếu dư thừa đạm sẽ tạo gánh nặng cho thận.

Ở bệnh thận mạn tiến triển thì sản phẩm chuyển hóa đạm tích tụ làm tăng ure máu.

Đặc biệt lưu ý:

Thịt đỏ & thịt chế biến có liên quan đến tăng nguy cơ tiến triển bệnh thận mạn.
Ưu tiên:
- Cá
- Thịt trắng
- Đạm thực vật (Đậu, hạt)

🥉 Nguyên tắc 3: Ăn theo hướng tốt cho tim mạch

Tim và thận có mối liên hệ chặt chẽ với nhau. Chế độ ăn tốt cho tim cũng sẽ giảm viêm, cải thiện tuần hoàn và bảo vệ thận.

Gợi ý đồ ăn phù hợp:

Cá giàu omega-3
Dầu olive
Đậu, hạt
Rau, trái cây
Sữa ít béo

Tuy nhiên, khi có tăng kali máu, cần điều chỉnh lượng rau quả phù hợp.

Những điểm cần chú ý thêm theo giai đoạn bệnh

🔸 Kali

Bệnh thận mạn ở giai đoạn tiến triển sẽ dễ tăng kali máu, gây nguy cơ loạn nhịp tim
Rau quả nhìn chung có lợi nhưng cần theo dõi xét nghiệm định kỳ, không tự ý kiêng tuyệt đối

🔸 Thực phẩm kiềm (Rau – quả)

Bệnh thận mạn dễ gây nhiễm toan chuyển hóa.
Rau quả sẽ giúp cơ thể bệnh nhân:
- Trung hòa acid
- Làm chậm giảm độ lọc cầu thận GFR
- Giảm albumin niệu

Nghiên cứu cho thấy chế độ giàu rau quả có hiệu quả tương đương điều trị kiềm bằng bicarbonate, thậm chí ít biến cố tim mạch hơn.

🔸 Phospho:

Khi bệnh thận mạn bước vào giai đoạn nặng sẽ khiến cơ thể khó thải phospho
Phospho cao làm vôi hóa mạch máu, loãng xương.

Nguồn phospho đáng chú ý có trong thực phẩm:

Thực phẩm chế biến sẵn (Phụ gia)
Sữa, phô mai, thịt: cần kiểm soát, không kiêng một cách cực đoan.

Cà phê, nước ngọt và thận:

Cà phê không xấu như bạn nghĩ.

Cà phê chứa chất chống oxy hóa, có lợi tiểu nhẹ. Nhiều nghiên cứu cho thấy: Uống ≥ 2 tách/ngày sẽ:
✔ Giảm tiến triển suy thận
✔ Giảm albumin niệu
✔ Giảm tử vong liên quan bệnh thận mạn. Nhưng cần uống vừa phải, không thêm nhiều đường, sữa.

Nước ngọt không thân thiện với thận.

Nước ngọt gây tăng đường huyết nhanh. Tăng nguy cơ đái tháo đường, xơ vữa mạch và tăng cả nguy cơ mắc bệnh thận mạn. Vì vậy chúng ta nên hạn chế tối đa trong sinh hoạt hằng ngày

Hành tây & tỏi – Vì sao được chú ý?

Hành tây và tỏi chứa allicin có tác dụng:

Chống oxy hóa mạnh
Kháng viêm
Có tác dụng bảo vệ thận trong nghiên cứu trên động vật:
- Giảm huyết áp
- Cải thiện creatinin, BUN
- Hiệu quả gần tương đương thuốc bảo vệ thận.

Tuy nhiên dữ liệu trên người còn hạn chế; Một số người dễ rối loạn tiêu hóa. Vì vậy chúng ta có thể sử dụng ở mức vừa phải, và không nên coi đó là thuốc.

Vì vậy bạn ơi, muốn bảo vệ thận lâu dài, hãy nhớ:

✔ Giảm muối
✔ Điều chỉnh đạm theo giai đoạn bệnh
✔ Ăn tốt cho tim mạch
✔ Theo dõi kali & phospho
✔ Ưu tiên rau – quả có kiểm soát
✔ Uống cà phê vừa phải
✔ Hạn chế nước ngọt
✔ Duy trì theo dõi y tế định kỳ bạn nhé.

Nguồn link tổng hợp cho bài viết:

腎臓病に良い食べ物で腎機能の低下を防ぐための3つの基礎知識　 | 赤羽もりクリニック

腎臓にいい食べ物と悪い食べ物について【玉ねぎ・にんにく・コーヒー】 | ひまわり医院（内科・皮膚科）

腎臓病に良い食べ物で腎機能低下を防ぐ方法はなに？｜渋谷区宮益坂の渋谷内科・スキンケアクリニック