ĐỘT PHÁ TỪ NHẬT BẢN - Kháng thể mới có thể tạo bước ngoặt trong điều trị u lympho tế bào T/NK
20 giờ trướcNhóm nghiên cứu tại Đại học Juntendo vừa công bố một phát hiện được đánh giá là mang tính đột phá trong điều trị ung thư máu hiếm gặp nhưng cực kỳ nguy hiểm:
Kháng thể đơn dòng mới mang tên mAb ANAP có khả năng tiêu diệt tế bào u lympho NK/T chỉ trong vòng 20 phút bằng cách tạo hố tử thần trực tiếp trên bề mặt tế bào ung thư. Để hiểu vì sao phát hiện này gây chấn động giới huyết học, trước hết HICO sẽ giải thích để bạn hiểu rõ về căn bệnh mà nó đang nhắm tới nhé.
U lympho tế bào T/NK là gì và vì sao nguy hiểm?
Trong cơ thể, tất cả tế bào máu được sinh ra từ tế bào gốc tạo máu trong tủy xương. Từ đó phát triển thành:
- Hồng cầu
- Tiểu cầu
- Bạch cầu
Trong nhóm bạch cầu có tế bào lympho, gồm:
- Tế bào T
- Tế bào B
- Tế bào NK (Natural Killer – tế bào sát thủ tự nhiên)
Khi tế bào T hoặc NK bị đột biến gen và tăng sinh mất kiểm soát, chúng hình thành u lympho tế bào T/NK – một nhóm thuộc u lympho ác tính (Non-Hodgkin lymphoma). Khác với u lympho tế bào B (phổ biến hơn và có nhiều thuốc điều trị hiệu quả), u lympho T/NK thường:
- Diễn tiến nhanh
- Khó điều trị
- Tỷ lệ tái phát cao
Phần lớn bệnh thuộc nhóm aggressive hoặc highly aggressive – nghĩa là có thể tiến triển trong vài tháng, thậm chí vài tuần.
Thể bệnh đáng sợ nhất - U lympho NK/T ngoài hạch típ mũi
Đây là thể bệnh phổ biến tại Đông Á. Đặc điểm:
- Xuất hiện ở mũi và vùng mặt
- Gây nghẹt mũi, chảy máu cam
- Có thể phá hủy mô nhanh chóng
- Từng được gọi là bệnh mũi hoại tử
Tiên lượng bệnh vẫn còn hạn chế, tỷ lệ sống sau 5 năm dưới 50% ở nhiều nhóm bệnh nhân.
Điều trị hiện nay vẫn còn nhiều giới hạn
Phác đồ chuẩn hiện nay là SMILE (có chứa L-asparaginase), kết hợp hóa trị mạnh và đôi khi xạ trị hoặc ghép tế bào gốc. Tuy nhiên nhược điểm của phác đồ là,
- Độc tính cao
- Không phải bệnh nhân nào cũng đáp ứng
- Dễ tái phát
Trong khi đó, u lympho tế bào B đã có kháng thể nổi tiếng như Rituximab
giúp thay đổi hoàn toàn tiên lượng bệnh.
Còn với NK/T thì sao? Cho đến nay chưa có kháng thể nào thực sự hiệu quả. Và đó là lý do phát hiện từ đại học Juntendo lại đặc biệt quan trọng đến vậy
mAb ANAP – Cơ chế tiêu diệt ung thư hoàn toàn khác biệt
Kháng thể mới mAb ANAP nhắm vào một phân tử trên bề mặt tế bào ung thư là Integrin α4 (ITGA4/CD49d). Điểm gây sốc của nó nằm ở cơ chế là khác với các kháng thể thông thường vốn, kháng thể này sẽ
- Kích hoạt hệ miễn dịch tấn công tế bào ung thư
- Hoặc kích hoạt cơ chế tự chết (apoptosis)
mAb ANAP tạo một lỗ thủng có đường kính khoảng 3 micromet trên màng tế bào khiến tế bào ung thư vỡ ra và chết trong vòng 20 phút
Điều đặc biệt - Chọn lọc gần như tuyệt đối
Trong nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy kháng thể này
Tiêu diệt mạnh tế bào NK/T
Không làm tổn thương lympho bình thường
Không gây hại tế bào máu khỏe mạnh
Hiệu quả ổn định trên nhiều dòng tế bào khác nhau
Nếu điều này được xác nhận trong thử nghiệm lâm sàng, đây sẽ là bước tiến lớn vì hóa trị hiện nay thường gây suy giảm miễn dịch nặng.
Vì sao phát hiện này có thể thay đổi tương lai điều trị?
Nếu được phát triển thành thuốc điều trị:
- Có thể trở thành liệu pháp kháng thể đầu tiên chuyên biệt cho NK/T
- Giảm phụ thuộc vào hóa trị độc tính cao
- Tăng cơ hội sống
- Mở đường cho điều trị cá thể hóa
- Có thể ứng dụng sang một số u lympho khác hoặc ung thư đặc biểu hiện ITGA4
Hiện nhóm nghiên cứu đang hợp tác với các công ty dược để hướng tới thử nghiệm lâm sàng.
Điều này có ý nghĩa gì với bệnh nhân?
Với một bệnh vốn diễn tiến nhanh, khó điều trị tái phát cao, thì sự xuất hiện của mAb ANAP mang lại hy vọng về liệu pháp chính xác hơn, ít tác dụng phụ hơn và cơ hội sống cao hơn cho bệnh nhân
Tất nhiên, từ phòng thí nghiệm đến thuốc điều trị là một chặng đường dài. Nhưng trong lĩnh vực ung thư học, những phát hiện như vậy chính là nền móng cho các cuộc cách mạng điều trị sau này.
U lympho tế bào T/NK vẫn là một thách thức lớn của huyết học hiện đại. Nhưng phát hiện từ Đại học Juntendo cho thấy ngay cả những căn bệnh hung dữ nhất cũng đang dần có điểm yếu. Và đôi khi, hy vọng bắt đầu từ một kháng thể nhỏ bé có thể tạo ra một lỗ thủng đủ lớn để thay đổi cả tương lai điều trị ung thư.
Link tổng hợp bài viết:
T細胞リンパ腫・NK細胞リンパ腫：[国立がん研究センター がん情報サービス 一般の方へ]
NK/T細胞リンパ腫に対する新規抗体を開発 - 順天堂大（医療介護ＣＢニュース） - Yahoo!ニュース
