“Sao BỆNH MỤN RỘP SINH DỤC này cứ quay lại mãi?”

Gần đây tôi có dịp phiên dịch cho một bện nhân nữ mắc mụn rộp sinh dục (Tiếng Nhật: 性器ヘルペス). Trong phòng khám phụ khoa, bệnh nhân nữ ấy nhắc đi nhắc lại nhiều lần:

“Bác sĩ ơi, sao em đã uống thuốc rồi mà vẫn bị lại?”
“Lần này là lần thứ ba trong năm rồi, có cách nào để khỏi hẳn không?”

Bác sĩ trả lời ngay với bệnh nhân ấy rằng:

“Bệnh này không phải khỏi một lần là xong. Quan trọng là kiểm soát tái phát.”

Và đó là lúc tôi và cả bệnh nhân mới thực sự hiểu: Mụn rộp sinh dục không giống viêm âm đạo hay nấm. Đây là bệnh do virus tồn tại lâu dài trong cơ thể, không phải bệnh uống thuốc là dứt.

Mụn rộp sinh dục là gì?

Mụn rộp sinh dục là bệnh lây truyền qua đường tình dục (STI), do virus Herpes Simplex Virus (HSV) gây ra.

Có hai loại chính:

• HSV-1: Trước đây chủ yếu gây mụn rộp môi, miệng
• HSV-2: Nguyên nhân chính gây mụn rộp sinh dục

Hiện nay, HSV-1 cũng ngày càng gây mụn rộp sinh dục, đặc biệt ở phụ nữ trẻ. Điều quan trọng nhất mà bác sĩ luôn giải thích rất kỹ cho bệnh nhân nhưng nhiều người thường bỏ sót hoặc hiểu nhầm thông tin là: Một khi đã nhiễm HSV, virus sẽ không biến mất hoàn toàn khỏi cơ thể. Virus ngủ yên trong hạch thần kinh, và sẽ tái hoạt động khi cơ thể suy yếu.

Vì sao bệnh cứ tái đi tái lại?

Có thể có nhiều bệnh nhân tự trách bản thân, nghĩ rằng mình điều trị không dứt điểm hoặc hay do cơ địa không hợp thuốc hoặc bác sĩ cho thuốc nhẹ; Nhưng thực tế, tái phát là đặc điểm tự nhiên của virus HSV.

Những yếu tố dễ làm bệnh tái phát gồm:

• Căng thẳng kéo dài
• Thiếu ngủ
• Kỳ kinh nguyệt
• Sau khi ốm, sốt, cảm cúm
• Quan hệ tình dục khi niêm mạc đang yếu

Lần nhiễm đầu thường:

• Đau nhiều
• Có thể sốt, mệt

Những lần tái phát sau:

• Đau nhẹ hơn
• Có cảm giác châm chích, râm ran, nóng rát
• Có thể chỉ vài mụn nước nhỏ hoặc loét nông
• Tự khỏi sau vài ngày nhưng rất khó chịu

Và, uống thuốc hết triệu chứng không đồng nghĩa với hết bệnh.

Khi nào được coi là tái phát nhiều lần?

Trong thực tế khám phụ khoa ở Nhật, bác sĩ thường coi là tái phát nhiều khi:

• Tái phát ≥ 6 lần/năm (Thường cứ 02 tháng bị lại 01 lần)
• Hoặc tái phát ảnh hưởng rõ đến sinh hoạt, tâm lý, quan hệ vợ chồng

Và lúc này, bác sĩ không chỉ kê thuốc uống từng đợt, mà sẽ bàn về chiến lược kiểm soát lâu dài.

Tin rất hay và quan trọng là có cách “đón đầu” để kiểm soát bệnh

Đây là phần rất nhiều bệnh nhân có lẽ chưa từng được giải thích rõ, nhưng ở Nhật, bác sĩ nói rất thẳng:

Herpes sinh dục không chữa khỏi hoàn toàn, nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát tốt. Có hai chiến lược điều trị chính, tùy mức độ tái phát và lối sống của mỗi người.

① PIT – Tự uống thuốc ngay khi có dấu hiệu đầu tiên

PIT (Patient Initiated Therapy) là phương pháp người bệnh chủ động uống thuốc ngay khi có dấu hiệu báo trước, không chờ mụn mọc rõ.

Dấu hiệu báo trước gồm:

• Ngứa, châm chích, râm ran vùng kín
• Cảm giác căng tức, khó chịu tại vị trí quen thuộc
• Chưa thấy mụn, chưa loét

Bác sĩ thường dặn rất kỹ:

“Nếu bạn thấy chớm châm chích, hoặc cảm nhận là à có lẽ nó lại quay tại rồi thì hãy uống thuốc ngay. Đừng chờ mụn mọc.”

Nếu uống thuốc trong 24 giờ đầu (Càng sớm càng tốt):

• Mụn có thể không mọc
• Hoặc triệu chứng rất nhẹ, khỏi nhanh.

PIT phù hợp với:

• Người đã quen nhận biết dấu hiệu sớm
• Tái phát không quá dày nhưng lặp lại
• Người không muốn uống thuốc hàng ngày

Điểm lưu ý: Liệu pháp PIT chỉ hiệu quả khi uống sớm.

② Điều trị dự phòng dài hạn (Tiếng Nhật: 再発抑制療法)

Với những người:

• Tái phát nhiều lần trong năm
• Cứ vài tháng lại bị
• Ảnh hưởng lớn đến tâm lý, sinh hoạt, quan hệ vợ chồng

Bác sĩ thường đề xuất:

Uống thuốc kháng virus liều thấp mỗi ngày, trong 6 tháng đến 1 năm.

Mục tiêu:

• Giảm số lần tái phát
• Giảm nguy cơ lây cho chồng, bạn trai.

Nhiều phụ nữ Việt chúng ta lo lắng vì phải uống thuốc lâu dài. Nhưng bác sĩ Nhật giải thích rất rõ:

👉 Thuốc kháng virus herpes không phải kháng sinh
👉 Không gây nghiện
👉 Có thể dùng lâu dài an toàn nếu theo dõi đúng

Tại Nhật, thuốc được bảo hiểm chi trả, chi phí mỗi tháng thường chỉ vài trăm đến hơn 1.000 yên, tùy loại thuốc.

Nếu bạn có dấu hiệu hãy đi khám ngay để chọn đúng chiến lược PIT hay điều trị dự phòng dài hạn. Nếu bạn đang sống ở Nhật, đừng ngại hỏi bác sĩ:

• “Tôi có phù hợp điều trị dự phòng không?”
• “Tôi có thể áp dụng PIT được không?”

Nếu lo lắng, hãy đi cùng Phiên dịch y tế để có thể lột tả hết tâm tư nguyện vọng của bạn, bạn nhé.

Link tổng hợp bài viết

再発が多くやっかいな性感染症「性器ヘルペス」の症状・原因・治療法について徹底解説 | ネオクリニック

再発する性器ヘルペスに再発抑制療法とPIT | 産婦人科クリニックさくら

【保険適用】性器・口唇ヘルペス予防薬オンライン診療 | カラダ内科クリニック | 渋谷・五反田・中野・福岡天神