Phát hiện sớm ung thư gan từ một vài chỉ số máu đơn giản
Trong bối cảnh ung thư gan vẫn đang là kẻ giết người thầm lặng tại Nhật Bản và cả trên toàn thế giới, Bệnh viện Đại học Shimane Nhật Bản vừa xây dựng một cơ chế mới được kỳ vọng sẽ thay đổi cục diện phát hiện sớm căn bệnh này – đặc biệt ở bệnh nhân đái tháo đường, nhóm có nguy cơ cao chuyển biến thành ung thư gan.
Ung thư gan và mối liên hệ đáng lo với bệnh tiểu đường
Theo khảo sát thực tế của Trung tâm tư vấn và hỗ trợ bệnh gan thuộc Bệnh viện Đại học Shimane, gần 40% bệnh nhân mắc ung thư gan có kèm bệnh đái tháo đường. Con số này cho thấy mối liên hệ không thể xem nhẹ giữa hai căn bệnh tưởng chừng không liên quan. Tại tỉnh Shimane, số người mắc tiểu đường ước tính lên tới 35.153 người (Năm tài khóa 2021). Tuy nhiên, việc siêu âm ổ bụng cho toàn bộ nhóm này là không khả thi vì vừa tốn kém, vừa quá tải hệ thống y tế. Bài toán đặt ra là làm sao để xác định đúng người có nguy cơ cao nhất?
Gan là cơ quan gì trong cơ thể chúng ta?
Gan là cơ quan đóng vai trò sống còn trong việc:
- Chuyển hóa đường, mỡ, đạm
- Giải độc các chất có hại
- Sản xuất protein và yếu tố đông máu
- Dự trữ năng lượng
Ở người mắc tiểu đường, tình trạng gan nhiễm mỡ, viêm gan mạn tính và xơ hóa gan thường tiến triển âm thầm, không gây triệu chứng rõ ràng. Khi gan bị tổn thương kéo dài, mô gan trở nên xơ cứng, làm tăng nguy cơ chuyển thành ung thư gan.
Chỉ số FIB-4: Khi xét nghiệm máu biết về tình trạng của gan
Điểm đột phá của mô hình Shimane nằm ở việc tận dụng một chỉ số đã được khoa học quốc tế công nhận: Đó là FIB-4 index.
FIB-4 được tính từ những dữ liệu rất quen thuộc trong khám sức khỏe định kỳ:
- AST
- ALT
- Số lượng tiểu cầu
- Tuổi tác
Không cần kỹ thuật cao hay thao tác phức tạp, chỉ cần nhập số liệu xét nghiệm máu, hệ thống có thể ước tính mức độ xơ hóa gan.
Nếu FIB-4 ≥ 2,67 thì nguy cơ gan đã bị tổn thương và xơ cứng ở mức cao, cần được kiểm tra hình ảnh học như siêu âm ổ bụng để phát hiện ung thư gan sớm.
Điều quan trọng và tuyệt vời nhất là người bệnh cũng có thể tự nhìn thấy con số này, Link của hệ thống được HICO trích dẫn ở cuối bài viết; Từ đó ý thức rõ hơn về rủi ro của chính mình.
Không dừng lại ở nghiên cứu, Trung tâm tư vấn và hỗ trợ bệnh gan thuộc Bệnh viện Đại học Shimane trên đã xây dựng mạng lưới 130 cơ sở y tế trong toàn tỉnh Shimane có khả năng thực hiện siêu âm bụng.
Cơ chế vận hành:
- Bác sĩ điều trị tiểu đường tính FIB-4
- Ghi chỉ số này vào giấy giới thiệu
- Chuyển bệnh nhân đến cơ sở hợp tác gần nhất
- Thực hiện siêu âm để phát hiện sớm ung thư gan
Theo thống kê dân số, tỷ lệ tử vong thô do ung thư gan (Trên 100.000 dân) tại Shimane:
- 2023: Cao nhất toàn quốc
- 2024: Đứng thứ 9 với 24,1 người, vượt xa mức trung bình toàn quốc (18,7 người)
Những con số này cho thấy ung thư gan không chỉ là vấn đề y tế, mà là thách thức sức khỏe cộng đồng cấp tỉnh.
Ông Tobita Hiroshi, Giám đốc Trung tâm, nhấn mạnh:
“Không chỉ bác sĩ, mà chính bệnh nhân cũng cần biết các chỉ số đánh giá nguy cơ. Khi cả cộng đồng cùng ý thức, chúng ta mới có thể kéo giảm tỷ lệ tử vong.”
Mô hình Shimane mở ra một hướng tiếp cận mới cho người bệnh:
- Phòng bệnh dựa trên dữ liệu
- Trao quyền hiểu biết cho người dân
- Phát hiện sớm thay vì chạy theo điều trị muộn
Trong bối cảnh dân số già hóa và bệnh mạn tính gia tăng, đây không chỉ là giải pháp cho ung thư gan, mà còn là hình mẫu cho y tế dự phòng trong tương lai phải không ạ?
Nguồn tổng hợp bài viết:
糖尿病患者の肝がん早期発見 島根大病院が仕組みづくり 血液検査の数値でリスク確認（山陰中央新報） - Yahoo!ニュース
