Phân tích việc chuyển ngữ từ 所見（しょけん） sang tiếng Việt: "kết quả", "nhận xét" hay "kết luận"?

Trong lĩnh vực khám và điều trị ở Nhật, 所見（shoken） là một trong những thuật ngữ được sử dụng với tần suất rất cao nhưng cũng là từ gây nhiều tranh luận nhất khi dịch sang tiếng Việt. Trên thực tế, không tồn tại một từ tiếng Việt nào có thể thay thế hoàn toàn cho 所見, bởi ý nghĩa của nó thay đổi tùy theo bối cảnh chuyên môn và mục đích giao tiếp. Nếu phiên dịch chỉ máy móc dịch là "kết quả", "nhận xét" hoặc "kết luận", người dịch rất dễ làm sai lệch ý nghĩa của tài liệu y khoa.

1. Bản chất của 所見

Theo từ điển tiếng Nhật, 所見 có hai nghĩa cơ bản:

• Điều quan sát được sau khi xem xét.
• Ý kiến hoặc nhận định dựa trên những điều đã quan sát.

Trong y học, khái niệm này được phát triển sâu hơn. Đó là, những dấu hiệu, dữ kiện và đặc điểm mà bác sĩ thu được thông qua khám lâm sàng, thăm khám thực thể hoặc các xét nghiệm, từ đó làm căn cứ để đưa ra chẩn đoán.

Như vậy, 所見 không phải là chẩn đoán, mà là những dữ kiện chuyên môn dẫn đến chẩn đoán. Chúng ta có thể hình dung theo trình tự:

Triệu chứng (症状)