NHẬT BẢN TIẾP TỤC GÂY CHẤN ĐỘNG Y HỌC THẾ GIỚI. TỪ “VIRUS DIỆT U NÃO” ĐẦU TIÊN ĐƯỢC BẢO HIỂM CHI TRẢ ĐẾN THẾ HỆ VIRUS MỚI KHÔNG GÂY PHÙ NÃO

Năm 2021, Nhật Bản đã ghi tên mình vào lịch sử y học thế giới khi lần đầu tiên phê duyệt một loại thuốc virus trị liệu dành cho u não ác tính. Đó là Derytact(デリタクト),  loại thuốc sử dụng hoạt chất virus điều trị ung thư mang tên Teserpaturev (テセルパツレブ) còn gọi là G47Δ, do tập đoàn dược phẩm Nhật Bản Daiichi Sankyo sản xuất và đưa ra thị trường, dựa trên công trình nghiên cứu của Giáo sư Tomoki Todo cùng nhóm nghiên cứu tại Viện Khoa học Y học thuộc Đại học Tokyo. Đây không phải thuốc điều trị ung thư thông thường. Đây là một “virus sống” được biến đổi gen để săn lùng và phá hủy tế bào ung thư não.

Và,  đến ngày 20/5/2026, theo các trang thông tấn Nhật Bản đưa tin, Nhật Bản tiếp tục tạo ra làn sóng mới trong giới thần kinh ung thư học khi công bố thử nghiệm lâm sàng thế hệ tiếp theo của liệu pháp này: virus T-BV（ティーベブ), một phiên bản nâng cấp với mục tiêu giải quyết điểm yếu lớn nhất của liệu pháp virus đời đầu là phù não và sưng khối u sau điều trị. Một lần nữa, trung tâm của cuộc cách mạng này vẫn là Đại học Tokyo.

U thần kinh đệm ác tính là gì? Bài toán khó vô ngần của các dạng ung thư não

• Loại ung thư mà Nhật Bản đang nhắm tới có tên u thần kinh đệm ác tính (悪性神経膠腫). Đây là nhóm ung thư não nguyên phát nguy hiểm nhất, bao gồm u nguyên bào thần kinh đệm, astrocytoma độ 4. Điều đáng sợ của loại ung thư này là:
• tế bào ung thư len lỏi như rễ cây trong mô não,
• rất khó cắt bỏ hoàn toàn,
• tái phát gần như là điều thường gặp.

Ngay cả sau phẫu thuật, xạ trị, hóa trị tiêu chuẩn, nhiều bệnh nhân vẫn tái phát chỉ sau một thời gian ngắn.Theo dữ liệu của Nhật, thời gian sống trung bình thường dưới 2 năm, tỷ lệ sống 5 năm dưới 10%. Đây chính là lý do thế giới phải tìm đến một chiến lược hoàn toàn khác, không chỉ đầu độc tế bào ung thư như hóa trị, mà dùng thuốc sinh học sống để săn và tiêu diệt ung thư từ bên trong.

Virus herpes, từ virus gây mụn rộp môi thành vũ khí diệt ung thư

Điều khiến cộng đồng y học kinh ngạc, đó là liệu pháp này sử dụng chính virus herpes simplex type 1, loại virus gây mụn rộp môi quen thuộc. Nhóm nghiên cứu Nhật Bản đã chỉnh sửa gen của virus này để virus chỉ có thể tăng sinh trong tế bào ung thư, gần như không thể tăng sinh trong tế bào bình thường. Khi được tiêm trực tiếp vào khối u não, chúng sẽ xâm nhập tế bào ung thư, bắt đầu nhân lên cực nhanh, làm vỡ tế bào ung thư từ bên trong, tiếp tục lan sang tế bào ung thư khác. Đó là lý do liệu pháp này được gọi là virus trị liệu ung thư”. Nhưng điều đặc biệt chưa dừng ở đó. Khi tế bào ung thư bị phá hủy, hệ miễn dịch của cơ thể cũng bắt đầu nhận ra đó là tế bào lạ cần tiêu diệt. Nói cách khác, virus không chỉ trực tiếp giết ung thư, mà còn “đánh thức” miễn dịch chống ung thư của chính cơ thể người bệnh. Chính điều này được xem là điểm khiến giới nghiên cứu đánh giá công nghệ này là sự giao thoa giữa:

• liệu pháp gene,
• miễn dịch học,
• virus học,
• và y học tái tạo.

Dấu mốc lịch sử năm 2021. Nhật Bản đưa virus trị liệu u não vào bảo hiểm y tế công

Năm 2021, デリタクト trở thành thuốc virus trị liệu u não đầu tiên trên thế giới được phê duyệt, đồng thời được đưa vào hệ thống bảo hiểm y tế quốc dân Nhật Bản. Đây là một sự kiện có ý nghĩa lịch sử. Bởi trước đó, virus trị liệu mới chỉ dừng ở nghiên cứu hoặc áp dụng giới hạn trong thử nghiệm lâm sàng.Thuốc hiện có giá:

• khoảng 1.431.918 yên/lọ 1mL, tương đương hơn 240 triệu đồng Việt Nam cho một lọ.

Phác đồ tối đa có thể tiêm định vị não: tới 6 lần. Tuy nhiên tại Nhật, do nằm trong danh mục bảo hiểm, bệnh nhân thường không phải chi trả toàn bộ số tiền này.Với người Nhật hoặc người có bảo hiểm y tế Nhật chi phí thực tế sau bảo hiểm có thể giảm rất mạnh, đặc biệt khi áp dụng chế độ giới hạn chi phí điều trị cao.

Nhưng vì sao thế giới vẫn chưa dừng lại?

Dù tạo ra bước ngoặt lịch sử, thế hệ virus đầu tiên vẫn tồn tại một vấn đề lớn. Khi virus phá hủy khối u và kích hoạt miễn dịch mạnh, não có thể xuất hiện: phản ứng viêm, sưng khối u, phù não. Mà trong não, chỉ cần phù nhẹ cũng có thể tăng áp lực nội sọ, chèn ép mô não gây co giật, rối loạn ý thức, thậm chí đe dọa tính mạng. Đây chính là “nút thắt” khiến các nhà khoa học phải tiếp tục nâng cấp virus trị liệu.

T-BV: thế hệ virus mới vừa diệt ung thư vừa chống phù não

Tháng 5 năm 2026, nhóm nghiên cứu của Đại học Tokyo công bố bắt đầu thử nghiệm lâm sàng giai đoạn I với virus mới mang tên T-BV（ティーベブ）. Nếu thế hệ đầu chỉ tiêu diệt ung thư thì T-BV còn được “gắn thêm” gen tạo ra bevacizumab. Đây là kháng thể nổi tiếng có khả năng ức chế VEGF, giảm tạo mạch máu bất thường, giảm phù não rất mạnh. Điều thông minh nằm ở chỗ T-BV khiến chính virus tự sản xuất bevacizumab ngay bên trong khối u. Nghĩa là virus vừa tiêu diệt ung thư, vừa chống sưng phù tại chỗ. T-BV hiện không phải thuốc thương mại. Đây vẫn đang là thử nghiệm lâm sàng giai đoạn I, tức lần đầu tiên sử dụng trên người. Quan trọng hơn, toàn bộ quá trình phát triển gần như do giới học thuật Nhật Bản tự thực hiện, không phải dự án dẫn dắt bởi hãng dược đa quốc gia.

Bệnh nhân Việt Nam có thể điều trị không?

Ở thời điểm hiện tại, liệu pháp T-BV mới chỉ được nghiên cứu lâm sàng tại Nhật Bản, chưa được phê duyệt chính thức, chưa có mặt ngoài Nhật. Còn デリタクト hiện chủ yếu được sử dụng trong nước Nhật. Bệnh nhân Việt Nam muốn tiếp cận điều trị cần sang Nhật, điều trị tại cơ sở đủ điều kiện thần kinh ngoại khoa, đặc biệt là các trung tâm có khả năng phẫu thuật định vị não. Ngoài chi phí thuốc, người bệnh còn phải chi trả:

• phẫu thuật định vị,
• nằm viện,
• MRI,
• xét nghiệm,
• chăm sóc hồi sức,
• và theo dõi biến chứng thần kinh.

Nếu không có bảo hiểm Nhật,
tổng chi phí điều trị thực tế có thể lên tới hàng chục triệu yên.

Từ điều trị triệu chứng sang điều khiển sinh học sống

Điều đáng chú ý nhất không chỉ nằm ở một loại thuốc mà ở chỗ y học đang bước vào thời kỳ sử dụng sinh học sống như một nền tảng điều trị ung thư. Virus không còn chỉ là tác nhân gây bệnh.Trong tay công nghệ gene, virus đang trở thành robot sinh học, tự tìm khối u, tự nhân lên, tự tấn công ung thư, và tự kích hoạt miễn dịch. Từ cột mốc lịch sử năm 2021 đến thế hệ T-BV năm 2026, Nhật Bản đang cho thấy họ không chỉ muốn tạo ra một loại thuốc mà đang cố gắng viết lại toàn bộ khái niệm điều trị ung thư não trong tương lai. Các bạn có đồng ý với HICO nhận xét trên chứ ạ?

Link tham khảo bài viết:

デリタクト注の基本情報（薬効分類・副作用・添付文書など）｜日経メディカル処方薬事典

脳腫瘍新ウイルス療法治験開始へ　腫れ抑える効果付加、東大研究所（共同通信） - Yahoo!ニュース

悪性脳腫瘍に対する次世代型ウイルス療法の 医師主導治験を開始 ――脳腫瘍の腫れを生じないベバシズマブ発現型ヘルペスウイルス――｜東京大学医科学研究所