Một ca cấp cứu tưởng vì “xuất huyết nhiều do búi trĩ ngoại”, ai ngờ là suy tim nặng – Chia sẻ trải nghiệm Phiên dịch viên y tế

　Tôi là một phiên dịch viên y tế. Công việc của tôi là đứng giữa bác sĩ và bệnh nhân để chuyển tải không chỉ ngôn ngữ, mà cả nỗi lo, sự hoang mang và những quyết định sinh tử. Một buổi tối ở phòng cấp cứu, tôi được gọi hỗ trợ cho một bác trai người Việt ngoài 60 tuổi. Gia đình hốt hoảng vì nghĩ bác xuất huyết ồ ạt do trĩ ngoại. Bác mệt lả, khó thở, chân phù to, da tái. Cả nhà chỉ nghĩ “Chắc mất máu nhiều quá.” Nhưng sau khi làm xét nghiệm máu, kiểm tra hình ảnh, siêu âm tim, bác sĩ nói một câu khiến bệnh nhân, người nhà và phiên dịch hốt hoảng:

“Không phải vì trĩ. Bác đang suy tim trái nặng, nhận thấy phân suất tống máu giảm.”

Từ hôm đó, tôi hiểu thêm một điều: suy tim không phải lúc nào cũng biểu hiện bằng đau ngực hay đột quỵ. Nó âm thầm, và nhiều khi bị nhầm lẫn.

Suy tim là gì?

Hiểu đơn giản, Tim là một cái “máy bơm”. Khi máy bơm yếu đi, máu không được đẩy đi đủ mạnh khiến máu bị ứ lại. Khi đó:

• Phổi bị ứ dịch gây khó thở
• Chân, bụng phù do giữ nước
• Người mệt mỏi, kiệt sức
• Cân nặng tăng nhanh do tích nước

Về mặt chuyên môn, suy tim là tình trạng tim suy giảm chức năng bơm máu do tổn thương cấu trúc hoặc chức năng tim.

Suy tim trái – vì sao gây khó thở?

Tim có 4 buồng. Tim trái chịu trách nhiệm bơm máu giàu oxy ra toàn cơ thể.

Khi tim trái yếu:

• Máu không được bơm đi hiệu quả
• Máu dồn ngược lên phổi
• Phổi bị ứ dịch (phù phổi)

Dấu hiệu điển hình của suy tim trái:

• Khó thở khi gắng sức
• Khó thở khi nằm (phải ngồi ngủ)
• Thức giấc ban đêm vì nghẹt thở
• Ho, có thể khạc đờm hồng
• Mệt mỏi nhiều

Bác trai hôm đó có đầy đủ các dấu hiệu này.

Suy tim phải – vì sao gây phù chân?

Tim phải có nhiệm vụ đưa máu lên phổi. Khi tim phải yếu:

• Máu không được đẩy lên phổi
• Máu ứ lại toàn bộ hệ tĩnh mạch
• Nước thoát ra mô → phù

Dấu hiệu điển hình:

• Phù hai chân
• Bụng to do cổ trướng
• Gan to
• Tĩnh mạch cổ nổi
• Tăng cân nhanh

Gia đình bác chỉ chú ý đến thiếu máu nhẹ và tiền sử trĩ, mà bỏ qua phù chân và khó thở.

Suy tim hai bên – giai đoạn nặng

Thực tế lâm sàng:

• Suy tim trái kéo dài khiến tăng áp lực phổi
• Phổi tăng áp làm cho tim phải phải làm việc quá sức
• Cuối cùng, suy tim phải xuất hiện

Khi đó bệnh nhân có:

• Khó thở nặng
• Phù toàn thân
• Mệt kiệt sức
• Nguy cơ nhập viện cao

Đây gọi là suy tim sung huyết (Ứ máu) hai bên – tình trạng rất nghiêm trọng.

Phân suất tống máu giảm là gì?

Phân suất tống máu (Ejection Fraction – EF) là tỷ lệ % máu tim bơm ra mỗi nhịp.

• Bình thường: ≥ 50–55%
• Suy tim EF giảm (HFrEF): < 40%

Điều đó nghĩa là mỗi nhịp tim, tim chỉ đẩy ra chưa tới một nửa lượng máu cần thiết.

Nguyên nhân thường gặp:

• Bệnh mạch vành
• Nhồi máu cơ tim
• Tăng huyết áp lâu năm
• Đái tháo đường
• Hút thuốc

Vì sao dễ bị nhầm với bệnh khác?

Ở người lớn tuổi:

• Mệt lại nghĩ do tuổi già
• Phù chân lại nghĩ do đứng lâu
• Ho nghĩ viêm phổi
• Thiếu máu nhẹ nghĩ do trĩ

Nhưng khi có bộ ba:

• Khó thở khi nằm
• Phù hai chân
• Tăng cân nhanh

 Cần nghĩ đến suy tim.

Suy tim có chữa khỏi không?

Phần lớn không thể chữa khỏi hoàn toàn, nhưng có thể kiểm soát tốt.

Điều trị hiện đại gồm:

• Ức chế men chuyển hoặc ARB
• Chẹn beta
• Kháng aldosterone
• SGLT2 inhibitors
• ARNI (thế hệ mới)

Quan trọng:

• Uống đều mỗi ngày
• Không tự ý ngưng
• Theo dõi cân nặng

Mục tiêu:

1. Giảm triệu chứng
2. Ngăn nhập viện
3. Kéo dài tuổi thọ
4. Giữ chất lượng sống

Điều HICO muốn gửi đến người trẻ Việt Nam

Chúng ta đang ở tuổi chăm sóc cha mẹ. Nếu người thân có:

• Mệt kéo dài
• Khó thở khi nằm
• Phù chân
• Tăng cân nhanh

Đừng chờ. Hãy đưa họ đi khám tim mạch. Vì đôi khi, phía sau một triệu chứng tưởng nhỏ…là một trái tim đang âm thầm kêu cứu.

Link tham khảo bài viết:

うっ血性心不全とは？原因・症状・治療・手術方法｜ニューハート・ワタナベ国際病院

心不全の病態 | ヘルスノート