🚨LẦN ĐẦU TIÊN CHO PHÉP TẠO PHÔI NGƯỜI TỪ TẾ BÀO GỐC VẠN NĂNG CẢM ỨNG (NHÂN TẠO) iPS – NHƯNG CẤM CẤY VÀO TỬ CUNG !

Theo tin tức ngày 24/7 của tờ báo Asashishinbun, Nhật Bản chính thức bật đèn xanh cho nghiên cứu tạo trứng và tinh trùng từ tế bào vạn năng cảm ứng (Nhân tạo) iPS– và cho phép thụ tinh tạo phôi người trong ống nghiệm – Chỉ trong 14 ngày.

1.    Trước tiên, chúng ta cần hiểu tế bào iPS là gì?

iPS (induced pluripotent stem cells) là tế bào gốc vạn năng cảm ứng – một loại tế bào được tái lập trình từ tế bào bình thường của cơ thể người (Thường là tế bào da hoặc máu), để quay về trạng thái giống như tế bào gốc phôi, có thể biến đổi thành bất kỳ loại tế bào nào trong cơ thể: thần kinh, gan, tim, và cả… tinh trùng hoặc trứng.

iPS được phát minh bởi nhà khoa học Nhật Bản Shinya Yamanaka năm 2006 – và ông đã đoạt Giải Nobel Y học năm 2012 nhờ công trình này.

2.    Quy trình tạo trứng và tinh trùng từ iPS

1. Lấy tế bào cơ thể người (Da, máu…)
2. Tái lập trình để biến thành tế bào iPS (Gần giống tế bào gốc phôi).
3. Kích thích iPS phát triển thành tế bào sinh dục nguyên thủy.
4. Tiếp tục nuôi cấy, điều khiển môi trường để biến chúng thành tinh trùng hoặc trứng nhân tạo.
5. Cho thụ tinh trong ống nghiệm để tạo thành phôi người.

QUY ĐỊNH BỊ CẤM NĂM 2010

Năm 2010, chính phủ Nhật Bản cấm hoàn toàn việc tạo phôi người từ trứng/tinh trùng nhân tạo (Dù là trong nghiên cứu). Lý do chính:

• Sợ vi phạm đạo đức: nếu phôi này được đưa vào tử cung, có thể phát triển thành con người nhân tạo.
• Lo ngại tạo ra đứa trẻ từ phòng thí nghiệm, không có bố mẹ sinh học thật sự.

NHƯNG, Nhật Bản giờ đây đã cho phép, tuy nhiên vẫn rất nghiêm ngặt:

Theo báo cáo mới của Ủy ban Đạo đức Sinh mệnh thuộc Nội các Nhật Bản (24/7/2025) thì đã được phép:

• Tạo tinh trùng/trứng từ iPS người.
• Cho thụ tinh và tạo phôi người thật sự.
• Chỉ dùng cho nghiên cứu: hiểu về sự hình thành phôi, điều trị vô sinh, bệnh di truyền.

❌ CẤM TUYỆT ĐỐI:

• Cấy phôi vào tử cung người hoặc động vật.
• Không được phát triển quá 14 ngày (giới hạn đạo đức quốc tế).

3.    Vấn đề đạo đức nằm ở đâu:

Nếu cấy phôi vào tử cung sẽ có thể phát triển thành một con người hoàn chỉnh, tức là sinh linh được tạo ra từ tế bào da, không qua bố mẹ thật, không phải là kết quả của tình yêu thương.

Vì vậy vấn đề này gây ra tranh cãi dữ dội:

• Con người sẽ được sản xuất như sản phẩm sinh học.
• Ai là cha mẹcủa đứa trẻ được sinh ra.
• Có nên cho phép chọn lọc gen, ngoại hình.
• Đặt ra nguy cơ nhân bản người trong tương lai.

4.    Dù gây tranh cãi, đây là bước đột phá cho y học tái tạo (Tái sinh):

• Hy vọng cho người vô sinh không thể có trứng/tinh trùng.
• Giúp nghiên cứu về dị tật bẩm sinh, gen lặn nguy hiểm.
• Giảm sự phụ thuộc vào trứng và tinh trùng hiến tặng.

Có lẽ quyết định này của chính phủ Nhật được đưa ra trên quan điểm không phải "TẠO NGƯỜI" mà là "MỞ KHÓA CHO SỰ SỐNG"

Nhật Bản không mở cửa cho sinh sản nhân tạo, nhưng đang mở ra con đường cho một kỷ nguyên mới, nơi con người hiểu sâu hơn và can thiệp mạnh mẽ hơn vào sự sống, điều từng chỉ xuất hiện trong khoa học viễn tưởng. Nhưng khoa học càng tiến xa, vấn đề đạo đức càng cần dẫn lối.