ĐẺ KHÔNG ĐAU HAY LÀ CHỦ ĐỘNG ĐẺ ĐỂ KHÔNG ĐAU? Không phải cứ vào phòng sinh là “sẽ được tiêm rồi đẻ”. Đẻ không đau thực sự diễn ra như thế nào?
23 giờ trước Sinh con từ lâu đã gắn liền với nỗi đau đến mức trong nhiều nền văn hóa, đó gần như được xem là một phần tất yếu của làm mẹ. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của gây mê hồi sức trong thế kỷ 20, y học bắt đầu đặt ra một câu hỏi khác: liệu có thể sinh con mà không phải chịu đựng toàn bộ cơn đau đó? Từ những thử nghiệm đầu tiên với gây tê vùng, phương pháp giảm đau khi chuyển dạ dần hình thành và phát triển, đặc biệt phổ biến tại châu Âu và Mỹ từ nửa sau thế kỷ 20. Điều đáng chú ý, mục tiêu của phương pháp này không “xóa sạch cơn đau”, mà là giảm đau ở mức người mẹ vẫn có thể cảm nhận và chủ động trong quá trình sinh. Tại Nhật Bản, khái niệm này được gọi quen thuộc là “đẻ không đau” nhưng chính các bác sĩ gây mê cũng thừa nhận: đây là một cách gọi dễ gây hiểu lầm.
“Đẻ không đau” thực chất là gì và khác xa với tưởng tượng “tiêm thuốc rồi sinh” của nhiều người như thế nào? Anh chị và các bạn tìm hiểu chủ đề này cùng HICO nhé.
Hai kiểu đẻ không đau
Điều nhiều mẹ bầu và gia đình lầm tưởng rằng đẻ không đau chỉ có một kiểu là sau khi có cơn chuyển dạ thì sẽ được tiêm, nhưng không phải, mà có hai hướng hoàn toàn khác nhau.
1. Đẻ không đau kiểu “tự nhiên” đi theo nhịp cơ thể (Tiếng Nhật:自然無痛分娩)
Ở kiểu này, mẹ bầu không lên lịch trước. Mọi thứ bắt đầu giống như một ca sinh thường:
- Cơn co tử cung xuất hiện
- Mẹ bầu theo dõi tại nhà
- Khi đủ điều kiện thì nhập viện
Chỉ khi cơn đau trở nên rõ rệt, bác sĩ mới tiến hành gây tê ngoài màng cứng để giảm đau.
Như vậy tức là mẹ bầu vẫn trải qua toàn bộ quá trình chuyển dạ tự nhiên, chỉ khác ở chỗ, mẹ bầu không cần phải chịu đựng cơn đau đến cùng. Đây là lựa chọn của những mẹ bầu
- Muốn giữ cảm giác sinh tự nhiên
- Nhưng không muốn bị cơn đau làm kiệt sức
2. Đẻ không đau có kế hoạch, khi mẹ bầu chủ động cuộc sinh (Tiếng Nhật: 計画無痛分娩)
Ngược lại, có những mẹ bầu không muốn chờ cơn chuyển dạ. Với kiểu sinh này:
- Mẹ bầu sẽ nhập viện theo lịch đã hẹn với bệnh viện
- Bác sĩ chủ động dùng thuốc kích thích chuyển dạ
- Và tiến hành gây tê trong quá trình sinh
Mọi thứ diễn ra theo một kế hoạch có sự chuẩn bị trước. Ưu điểm rất rõ của phương pháp này là:
- Chủ động thời gian
- Giảm lo lắng không biết khi nào sinh
- Gia đình dễ sắp xếp
Nhưng đổi lại:
- Có nhiều can thiệp y khoa hơn
- Không còn hoàn toàn theo nhịp tự nhiên của cơ thể
Thực tế trong phòng sinh: đẻ không đau diễn ra như thế nào?
Dù mẹ bầu chọn kiểu nào chăng nữa khi đã vào giai đoạn sinh, quy trình cơ bản thường diễn ra như sau:
· Bắt đầu - Chuẩn bị như một ca mổ
Khi nhập viện, mẹ bầu sẽ được:
Gắn máy theo dõi tim thai và cơn co tử cung
Đo huyết áp, kiểm tra toàn trạng
Mọi thứ được chuẩn bị gần giống một ca phẫu thuật nhỏ vì cần đảm bảo an toàn tối đa cho cả mẹ và bé, để cuộc sinh nở diễn ra an toàn.
· Nếu cần, bác sĩ sẽ hỗ trợ mở cổ tử cung
Trong một số trường hợp (đặc biệt là sinh có kế hoạch), bác sĩ có thể:
Dùng bóng để nong, giúp cổ tử cung mở
Hoặc dùng thuốc kích thích cơn co
Đây là bước “khởi động” để cơ thể bước vào chuyển dạ.
· Thời điểm quan trọng, bắt đầu gây tê
Khi cơn đau bắt đầu rõ rệt hoặc cổ tử cung mở đến mức phù hợp, bác sĩ gây mê sẽ tiến hành:
Đặt một ống nhỏ vào vùng ngoài màng cứng ở lưng
Truyền thuốc qua ống này
Khoảng 20–30 phút sau, mẹ bầu sẽ bắt đầu cảm nhận cơn đau giảm rõ rệt nhưng vẫn còn cảm giác căng co thắt. Nhiều mẹ bầu trải qua dịch vụ sinh này mô tả lại rằng “biết mình đang sinh, nhưng không còn sợ cơn đau nữa.”
· Giai đoạn chờ
Từ đây, mẹ bầu sẽ bước vào giai đoạn chờ sinh. So với sinh thường thì,
Thời gian có thể tương đương, hoặc dài hơn một chút
Nhưng mẹ bầu không bị bào mòn sức lực bởi cơn đau
Bác sĩ và hộ sinh sẽ theo dõi liên tục:
Nhịp tim thai
Cơn co
Huyết áp của mẹ bầu
· Khoảnh khắc sinh, vẫn cần mẹ bầu tham gia
Dù không đau, mẹ bầu vẫn cần:
- Rặn theo hướng dẫn
- Phối hợp với hộ sinh
Điều khó nhất ở đây không phải là đau, mà là cảm nhận thời điểm để rặn, vì cảm giác đã bị giảm đi.
· Sau sinh
Sau khi em bé ra đời:
- Thuốc tê sẽ hết tác dụng sau vài giờ
- Mẹ bầu dần lấy lại cảm giác ở chân
Ưu điểm lớn ở đây là mẹ bầu thường ít kiệt sức hơn, nên hồi phục nhanh hơn về mặt thể lực
So với sinh thường và mổ: đẻ không đau được xếp vào vị trí nào?
Nếu nhìn tổng thể:
- So với sinh thường thì phương pháp này ít đau hơn, nhưng có thêm can thiệp
- So với mổ: thì phương pháp này gần với sinh thường hơn, hồi phục nhanh hơn, ít rủi ro phẫu thuật
Chi phí cao hơn sinh thường nhưng vẫn thấp hơn mổ theo yêu cầu. Có lẽ, ưu điểm lớn nhất của phương pháp sinh này đó là bạn được quyền chọn một trải nghiệm sinh nở phù hợp với mình không bị nỗi sợ chi phối và hơn hết là mẹ bầu không cần phải một mình chịu đựng cơn đau đó nữa.
Chi phí dự kiến cho chọn dịch vụ đẻ không đau
Tại Nhật Bản, chi phí sinh con có một đặc điểm đáng chú ý. Dù có trợ cấp sinh con khoảng 50万円 thì tổng chi phí thực tế vẫn dao động khá rộng, thường từ 30–70万円 hoặc cao hơn, tùy cơ sở y tế và phương pháp sinh.
Sinh thường được xem là tiêu chuẩn cơ bản, với chi phí trung bình khoảng 40–60万円. Trong nhiều trường hợp, khoản trợ cấp có thể gần như bù đắp phần lớn chi phí này.
Trong khi đó, đẻ không đau thường phát sinh thêm 5–15万円 so với sinh thường. Khoản chênh lệch này chủ yếu đến từ chi phí gây tê ngoài màng cứng, bao gồm bác sĩ gây mê, thuốc và hệ thống theo dõi liên tục. Đáng lưu ý, phương pháp này hiện không thuộc phạm vi chi trả của bảo hiểm y tế.
Đối với mổ lấy thai, chi phí phụ thuộc vào lý do thực hiện. Nếu có chỉ định y khoa, phần lớn chi phí sẽ được bảo hiểm chi trả. Ngược lại, nếu thực hiện theo yêu cầu cá nhân, tổng chi phí có thể cao hơn đáng kể.
Nhìn một cách đơn giản, có thể hiểu rằng,
- Sinh thường là mức chi phí tiêu chuẩn
- Đẻ không đau là lựa chọn trả thêm để giảm đau
- Mổ lấy thai là phương án phụ thuộc vào chỉ định y khoa
Rủi ro
· Một điểm mẹ bầu và gia đình cần hiểu rõ. Không có phương pháp sinh nào hoàn toàn không có rủi ro. Sự khác biệt nằm ở loại rủi ro chứ không đơn thuần là nhiều hay ít. Sinh thường có thể đi kèm với cơn đau kéo dài trong quá trình chuyển dạ, nguy cơ rách tầng sinh môn, và trong một số trường hợp, phải chuyển sang mổ cấp cứu. Tuy nhiên, đây là phương pháp ít can thiệp y khoa và thường có thời gian hồi phục nhanh.
· Với phương pháp đẻ không đau, dù giúp giảm đáng kể cảm giác đau, nhưng vẫn tồn tại những rủi ro nhất định. Các tác dụng phụ thường gặp bao gồm tụt huyết áp nhẹ, tê chân hoặc khó cảm nhận thời điểm rặn. Một số trường hợp hiếm hơn có thể gặp đau đầu sau gây tê hoặc kéo dài thời gian chuyển dạ, từ đó làm tăng khả năng cần hỗ trợ bằng dụng cụ như hút hoặc kẹp. Nguyên nhân chủ yếu là do việc giảm đau cũng đồng nghĩa với việc giảm cảm giác, khiến sản phụ khó phối hợp rặn đúng thời điểm. Tuy vậy, cần nhấn mạnh rằng gây tê ngoài màng cứng không làm mất khả năng sinh thường, mà chỉ đòi hỏi đội ngũ y tế có kinh nghiệm để kiểm soát tốt quá trình sinh của sản phụ lúc đó.
· Mổ lấy thai là một can thiệp phẫu thuật, do đó đi kèm các rủi ro đặc trưng như nhiễm trùng, mất máu hoặc biến chứng sau mổ. Về lâu dài, sẹo tử cung cũng có thể ảnh hưởng đến những lần mang thai sau.
Ảnh hưởng đến em bé?
Ảnh hưởng của phương pháp sinh này đến trẻ sơ sinh là một trong những vấn đề được quan tâm nhiều nhất. Ở sinh thường, em bé đi qua đường sinh tự nhiên, giúp ép bớt dịch trong phổi, từ đó hỗ trợ khả năng thích nghi hô hấp sau sinh.
Với phương pháp đẻ không đau, các thuốc gây tê ngoài màng cứng chủ yếu tác động lên hệ thần kinh của người mẹ và không gây ảnh hưởng trực tiếp đến thai nhi. Những tác động nếu có thường là gián tiếp, chẳng hạn như khi mẹ bị tụt huyết áp. Tuy nhiên trên lâm sàng, các chỉ số này luôn được theo dõi chặt chẽ nên phương pháp này vẫn được đánh giá là an toàn cho em bé.
Trong trường hợp mổ lấy thai, do em bé không đi qua đường sinh tự nhiên, có thể gặp tình trạng thở nhanh thoáng qua hoặc thích nghi chậm hơn trong thời gian ngắn sau sinh. Tuy nhiên, với điều kiện y tế hiện nay, các vấn đề này phần lớn đều được kiểm soát hiệu quả.
Hồi phục sau sinh
Thời gian hồi phục là yếu tố mà sản phụ sẽ cảm nhận rõ nhất sau sinh.
- Sinh thường thường có thời gian hồi phục nhanh nhất
- Đẻ không đau có quá trình hồi phục tương đối chậm hơn sinh thường
- Mổ lấy thai cần thời gian hồi phục dài nhất do có vết mổ và can thiệp phẫu thuật
Những lưu ý thực tế khi lựa chọn đẻ không đau
Dù ngày càng phổ biến, đẻ không đau tại Nhật vẫn chưa phải là dịch vụ có ở tất cả các cơ sở y tế. Theo số liệu, chỉ khoảng 26% cơ sở có thể thực hiện phương pháp này, do đó việc tìm hiểu và đặt trước là cần thiết. Ngoài ra, như HICO đã nêu ở mục trên, đẻ không đau được chia thành hai hình thức:
- Chờ chuyển dạ tự nhiên, sau đó mới tiến hành giảm đau
- Lên kế hoạch trước, chủ động kích thích chuyển dạ kết hợp gây tê
Việc lựa chọn giữa hai hình thức này có thể ảnh hưởng đáng kể đến toàn bộ trải nghiệm sinh nở.
Một điểm mẹ bầu cần lưu ý rằng “đẻ không đau” không đồng nghĩa với việc hoàn toàn không có cảm giác. Sản phụ vẫn cảm nhận được áp lực và cần phối hợp rặn, nhưng cơn đau đã được kiểm soát ở mức dễ chịu hơn. Cuối cùng, yếu tố then chốt quyết định độ an toàn của phương pháp này chính là kinh nghiệm của đội ngũ gây mê và sản khoa.
Sinh con không phải là việc lựa chọn một phương án tốt nhất, mà là tìm ra phương án phù hợp nhất với từng cá nhân. Sinh thường mang lại sự tự nhiên và hồi phục nhanh, nhưng đi kèm với cơn đau rõ rệt. Đẻ không đau giúp giảm bớt gánh nặng này, nhưng đòi hỏi chi phí cao hơn và sự hỗ trợ kỹ thuật. Mổ lấy thai giúp tránh chuyển dạ, nhưng là một can thiệp phẫu thuật với thời gian hồi phục dài hơn. Trong bức tranh đó, đẻ không đau có thể được xem là một lựa chọn đặt chính giữa, không loại bỏ hoàn toàn khó khăn của việc sinh con, nhưng cho phép người mẹ chủ động hơn trong việc kiểm soát trải nghiệm của chính mình.
9 mẫu câu hỏi để mẹ bầu xác nhận kỹ và hiểu rõ về phương pháp đẻ không đau trước khi đưa ra quyết định sử dụng dịch vụ này:
1) 無痛分娩は私の体の状態でも安全に行えますか？リスクはありますか？
Trong tình trạng của tôi, đẻ không đau có an toàn không? Có rủi ro gì đặc biệt không?
2) 自然無痛分娩と計画無痛分娩は、私の場合どちらが向いていますか？理由も教えてください。
Tôi nên chọn đẻ không đau tự nhiên hay có kế hoạch? Vì sao?
3) 麻酔はどのタイミングで入れますか？早く入れることはできますか？
Bác sĩ sẽ gây tê khi nào? Có thể gây tê sớm hơn không?
4) 完全に痛みがなくなりますか？それともある程度は感じますか？
Có hoàn toàn không đau không, hay vẫn còn cảm giác?
5) 赤ちゃんへの影響はありますか？特に呼吸や心拍に問題は出ませんか？
Có ảnh hưởng gì đến em bé không? Đặc biệt là hô hấp, tim mạch?
6) 無痛分娩から帝王切開に切り替わる可能性はどのくらいありますか？
Tỷ lệ phải chuyển sang mổ là bao nhiêu?
7) 無痛分娩の場合、自己負担はいくらくらいになりますか？追加費用はありますか？
Nếu đẻ không đau, tôi phải tự trả khoảng bao nhiêu? Có chi phí phát sinh không?
8) こちらの病院では無痛分娩はどのくらい行っていますか？麻酔科医は常駐していますか？
Bệnh viện mình làm đẻ không đau nhiều không? Có bác sĩ gây mê trực 24h không?
9) もしトラブルが起きた場合、どのように対応されますか？
Nếu có sự cố xảy ra, bệnh viện sẽ xử lý như thế nào?
HICO chúc mẹ bầu có một trải nghiệm sinh tuyệt vời, chúc mẹ và bé khoẻ mạnh!
Link tham khảo và tổng hợp bài viết:
無痛分娩とは？事前準備や出産の流れを解説 | 妊娠・出産お役立ちコラム｜ステムセル研究所
無痛分娩実施の流れ│【追加費用なし】慈恵病院の無痛分娩。県外の方・里帰り出産にも│熊本の産婦人科
