Khi một sinh linh không kịp được cứu
Ngày 14/1/2026, cảnh sát tỉnh Gifu thông báo bắt giữ một phụ nữ quốc tịch Việt Nam, 35 tuổi với cáo buộc vứt bỏ thi thể con gái sơ sinh trong máy giặt tại nhà riêng. Theo thông tin điều tra ban đầu, em bé được phát hiện không mặc quần áo, còn nguyên dây rốn. Nguyên nhân tử vong được xác định là thiếu oxy. Người mẹ sau sinh bị băng huyết nặng và phải nhập viện cấp cứu. Trong quá trình điều trị, bệnh viện không thể xác định tình trạng của đứa trẻ và đã báo cảnh sát. Lời khai chi tiết của người mẹ hiện chưa được công bố. Phần pháp lý của vụ việc sẽ còn tiếp tục được làm rõ. Nhưng song song với những tranh luận về trách nhiệm hình sự, vẫn còn một câu hỏi khác ít được nhắc tới hơn, và đau lòng hơn đó là:
Trong những giờ phút trước khi sinh, người phụ nữ này có nghĩ rằng mình vẫn còn con đường khác ngoài im lặng hay không?
Với rất nhiều lao động nữ nước ngoài tại Nhật Bản, đặc biệt là những người mang thai ngoài kế hoạch, im lặng thường được xem là cách tự bảo vệ duy nhất. Nói ra có thể đồng nghĩa với mất việc, Mất chỗ ở, Mất tư cách lưu trú, Bị đánh giá đạo đức, Thậm chí bị buộc về nước. Vì thế họ không nói với gia đình, không nói với công ty, không dám đến bệnh viện. Và cuối cùng họ sinh con một mình trong sợ hãi, trong điều kiện y tế nguy hiểm. Chính nỗi sợ ấy khiến nhiều người tin rằng đi bệnh viện đồng nghĩa với báo cảnh sát, mang thai đồng nghĩa với trục xuất, cầu cứu đồng nghĩa với tự tố cáo mình. Nhưng thực tế ở Nhật Bản vẫn tồn tại những con đường khác dù rất ít người biết đến.
Khi không thể nuôi con, xã hội Nhật Bản có những lựa chọn nào?
1. Hệ thống gọi là sinh con bí mật (内密出産)
Điều này có nghĩa là người mẹ được sinh con trong bệnh viện, đảm bảo an toàn y tế, nhưng không phải công khai danh tính với gia đình, nơi làm việc hay xã hội xung quanh. Chỉ một nhóm rất nhỏ gồm bác sĩ, hộ sinh và nhân viên công tác xã hội biết thông tin thật. Hệ thống này ra đời từ một thực tế rõ ràng rằng phần lớn các ca sinh con một mình và bỏ rơi trẻ sơ sinh đều xảy ra ngoài cơ sở y tế khi nỗi sợ bị lộ lớn hơn nỗi sợ nguy hiểm đến tính mạng.
Sinh con bí mật không phải là trốn tránh trách nhiệm. Đó là sự thừa nhận rằng người mẹ đang cần giúp đỡ, nhưng chưa đủ khả năng đối diện với toàn bộ hệ quả xã hội cùng lúc.
Còn trong trường hợp người mẹ đã hoàn toàn kiệt quệ thì vẫn tồn tại một cánh cửa cuối cùng.
2. Hộp tiếp nhận trẻ sơ sinh (赤ちゃんポスト)
Tại Tokyo, hệ thống này được đặt trong bệnh viện, mở 24/24, không khóa, không yêu cầu khai tên hay giải thích. Khi em bé được đặt vào, hệ thống báo động kích hoạt và nhân viên y tế có mặt trong vòng một phút. Không thẩm vấn, không hỏi vì sao, không ai hỏi giấy tờ cá nhân của bạn... Chỉ có một ưu tiên duy nhất đó là đứa trẻ phải được cứu sống.
Tại bệnh viện 賛育会病院 (San-ikukai Hospital) ở quận Sumida đã mở 赤ちゃんポスト (Thường gọi là Baby Basket / “Giỏ của sự sống”) vào cuối tháng 3/2025 đã trở thành cơ sở y tế thứ hai tại Nhật Bản thực hiện hệ thống này, sau cơ sở ở bệnh viện thuộc tỉnh Kumamoto.
Cách thức hoạt động của Hộp bé sơ sinh trên rất đơn giản:
- Chiếc giỏ đặt tại tầng 1 bệnh viện, mở 24 giờ/ngày, 365 ngày/năm
- Không khóa, không yêu cầu khai tên
- Khi em bé được đặt vào, cảm biến báo động sẽ kích hoạt
- Nhân viên y tế có mặt trong vòng 1 phút
- Không có thẩm vấn; không hỏi vì sao; không phán xét
- Có thể đi kèm với thư hoặc vật kỷ niệm theo ý người đến gửi con
Mục đích duy nhất là giữ mạng sống của đứa trẻ để tránh những trường hợp như bỏ trẻ trong ga tàu, công viên hay nơi nguy hiểm, khiến trẻ tử vong. Thông tin từ bệnh viện và các cơ quan truyền thông cho biết rằng đã có những em bé thực sự được đặt vào hệ thống này kể từ khi bắt đầu hoạt động.
Sau khi được cứu, đứa trẻ sẽ ra sao?
Một trong những nỗi sợ lớn nhất khiến nhiều bà mẹ không dám trao con đi là câu hỏi: “Rồi con mình sẽ sống như thế nào?”. Thực tế, từ khoảnh khắc được tiếp nhận, một hệ thống bảo hộ dài hạn đã bắt đầu. Em bé được chăm sóc y tế đầy đủ, sau đó được nuôi dưỡng tại các cơ sở dành cho trẻ sơ sinh theo Luật Phúc lợi Trẻ em. Tùy hoàn cảnh, trẻ có thể được kết nối với gia đình thay thế (里親) hoặc được nhận nuôi hợp pháp theo diện đặc biệt (特別養子縁組). Trong trường hợp không xác định được cha mẹ ruột, chính quyền địa phương sẽ lập hộ tịch riêng và đặt tên cho đứa trẻ. Điều đó có nghĩa là đứa trẻ không biến mất khỏi xã hội. Nó có tên, có giấy tờ tuỳ thân, có một tương lai được pháp luật bảo vệ.
Những hệ thống này không tồn tại để cổ vũ việc bỏ con. Chúng được tạo ra để ngăn một điều tồi tệ hơn, một sinh linh chết trong im lặng vì người lớn không còn đường lui.
Bi kịch ở Gifu không chỉ là câu chuyện của một cá nhân
Vụ việc này phản ánh khoảng trống lớn về thông tin, ngôn ngữ và kết nối mà rất nhiều lao động nữ nhập cư đang rơi vào. Khi người cần giúp không biết rằng mình có quyền được giúp, thì dù hệ thống có tồn tại, nó cũng chưa từng thực sự hiện diện. Điều quan trọng nhất họ cần dũng cảm và hiểu rằng, đi bệnh viện không đồng nghĩa với báo cảnh sát; mang thai không đồng nghĩa với trục xuất; và cầu cứu không phải là tội lỗi.
Bài viết này không nhằm phán xét cũng không cổ vũ việc ruồng bỏ đứa con máu mủ của mình. Nếu bạn mang thai và không thể nuôi con, im lặng không phải là lựa chọn duy nhất. Nếu bạn không thể giữ con, xã hội Nhật Bản vẫn có những con đường để con bạn được sống.
Link tổng hợp bài viết
こうのとりのゆりかご 赤ちゃんのその後 - 妊娠SOS │ 望まない妊娠、赤ちゃんが育てられないなど、妊娠・出産でお困りの方の相談電話窓口
zenninnet-sos.org/trouble-info
思いがけない、望まない妊娠でお悩みの女性へ - 慈恵病院 | 無痛分娩や子宮脱などお気軽にご相談ください│熊本市の産婦人科
【速報】東京で初めて“赤ちゃんポスト”開始へ、本日午後から都内の病院で 「内密出産」にも対応（日テレNEWS NNN） - Yahoo!ニュース
赤ちゃんポストと内密出産に対応し始めて5カ月…墨田区の賛育会病院・賀藤均院長が社会に問いたいこと：東京新聞デジタル
