Khi hormone tuyến giáp tăng cao, không phải lúc nào cũng là Basedow. Bạn có biết về viêm tuyến giáp thầm lặng không đau?
16 giờ trướcKhi nhận kết quả xét nghiệm máu cho thấy hormone tuyến giáp tăng cao, nhiều người lập tức nghĩ đến Basedow. Tuy nhiên, theo hướng dẫn chẩn đoán của Hiệp hội tuyến giáp Nhật Bản thì không phải tất cả các trường hợp cường giáp đều là Basedow. Một nguyên nhân rất thường gặp nhưng dễ bị nhầm lẫn, đó chính là viêm tuyến giáp thầm lặng không đau (無痛性甲状腺炎), đặc biệt ở những người có nền Hashimoto (Suy giáp mạn). Việc hiểu đúng sự khác biệt giữa hai bệnh này có ý nghĩa quyết định trong chẩn đoán và điều trị. Mời anh chị và các bạn đọc tin này cùng HICO nhé.
1. Vì sao người bị Hashimoto lại có lúc bỗng dưng cường giáp?
Hashimoto là bệnh viêm tuyến giáp mạn tính do tự miễn, thường gây suy giáp. Tuy nhiên, trong một số giai đoạn tuyến giáp bị viêm, tế bào tuyến giáp bị phá hủy làm hormone dự trữ bên trong rò rỉ ồ ạt ra máu. Kết quả là bệnh nhân xuất hiện triệu chứng giống cường giáp nhưng thực tế không có sự tăng sản xuất hormone.
Hiện tượng này được gọi là: viêm tuyến giáp không đau hoặc hashitoxicosis (cường giáp thoáng qua trên nền Hashimoto)
2. Vì sao dễ nhầm với Basedow?
Cả hai bệnh đều có thể gây:
• Tim đập nhanh, hồi hộp
• Sụt cân
• Nóng trong người, dễ đổ mồ hôi
• Mệt mỏi, giảm tập trung
Vì biểu hiện giống nhau nên chỉ dựa vào triệu chứng là không đủ để chẩn đoán.
3. Khác biệt cốt lõi: tăng sản xuất và phá hủy – rò rỉ
Đây là điểm quan trọng nhất.
■ Basedow:
• Bệnh tự miễn tạo ra kháng thể TRAb
• TRAb kích thích thụ thể TSH khiến tuyến giáp tăng sản xuất hormone liên tục
■ Viêm tuyến giáp thầm lặng không đau:
• Tuyến giáp bị viêm và phá hủy
• Hormone dự trữ bị rò rỉ ra máu
4. Xét nghiệm - chìa khóa chẩn đoán chính xác
Theo phác đồ điều trị bệnh này cần dựa vào xét nghiệm để phân biệt.
(1) TSH, FT3, FT4
Cả hai bệnh đều có thể:
• FT3 / FT4 ↑
• TSH ↓ rất thấp (ví dụ 0.01)
Vì vậy TSH thấp không giúp phân biệt.
(2) TRAb – dấu ấn của Basedow
• Basedow: TRAb dương tính
• Viêm không đau: thường âm tính
Lưu ý: Một số ít trường hợp có thể dương tính nhẹ nên cần kết hợp xét nghiệm khác
(3) Độ hấp thu iod (RAIU / xạ hình tuyến giáp) – tiêu chuẩn vàng
Đây là xét nghiệm phân biệt quan trọng nhất:
• Basedow:
o Hấp thu iod cao
o Tuyến giáp đang hoạt động mạnh
• Viêm không đau:
o Hấp thu iod rất thấp (≈ 0)
o Vì tuyến giáp không sản xuất hormone
(4) Siêu âm Doppler
• Basedow: tăng sinh mạch máu
• Viêm không đau: không tăng hoặc giảm
(5) Diễn tiến theo thời gian
• Basedow: kéo dài nếu không điều trị
• Viêm không đau: tự thay đổi theo chu kỳ
5. Diễn tiến điển hình của viêm tuyến giáp thầm lặng khôngđau
Bệnh thường trải qua 3 giai đoạn:
1. Giai đoạn cường giáp (1–2 tháng)
2. Giai đoạn suy giáp tạm thời
3. Hồi phục về bình thường
6. Điều trị:
■ Basedow
• Thuốc kháng giáp
• Iod phóng xạ
• Phẫu thuật
■ Viêm không đau
• Không cần thuốc kháng giáp
• Chủ yếu theo dõi
• Điều trị triệu chứng: Beta-blocker nếu tim nhanh
Như vậy, Không phải mọi trường hợp cường giáp đều là Basedow; đôi khi, đó chỉ là một giai đoạn thoáng qua của viêm tuyến giáp thầm lặng không đau trên nền Hashimoto —một sự “rối loạn tạm thời” của cơ thể. Điều quan trọng không nằm ở biểu hiện bên ngoài, mà ở việc hiểu đúng bản chất để tránh điều trị sai. Là một phiên dịch viên y tế, tôi dần nhận ra mình không chỉ truyền đạt lời nói, mà còn đứng giữa nỗi lo và sự chờ đợi của bệnh nhân. Những bác sĩ nội tiết, với sự kiên nhẫn lặng lẽ, theo một cách nào đó giống như những “phù thủy” của cân bằng nội môi—kiên nhẫn điều chỉnh từng liều thuốc nhỏ để đưa cơ thể trở về trạng thái hài hòa. Và trong không gian ấy, tôi học được rằng: chữa bệnh không phải lúc nào cũng là “làm cho hết ngay”, mà là cùng nhau đi qua một hành trình—chậm rãi, nhưng vững vàng hơn theo thời gian.
Link tham khảo bài viết:
バセドウ病以外の機能亢進症 ②「無痛症甲状腺炎」は、特に治療をしなくても回復します | 医療法人社団金地病院
無痛性甲状腺炎 | [保険医療機関 医療法人 野口病院 ホームページ]
バセドウ病と無痛性甲状腺炎：似て非なる病気 | 田尻クリニック
