IVF LÀ GÌ? AI NÊN LÀM? RỦI RO RA SAO?

Hiểu đúng về thụ tinh trong ống nghiệm để không hoang mang trước những biến chứng hiếm gặp

Gần đây, tại Việt Nam xuất hiện thông tin về một trường hợp phụ nữ thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) không may bị đột quỵ não, khiến nhiều người đang điều trị hiếm muộn hoặc có ý định làm IVF cảm thấy lo lắng, hoang mang, thậm chí sợ hãi.
Nhiều câu hỏi được đặt ra: IVF có nguy hiểm không? Ai nên làm? Vì sao có người tưởng như không có nguy cơ vẫn gặp biến chứng nặng?

Bài viết của HICO dưới đây nhằm giúp bạn hiểu IVF một cách đúng đắn, đầy đủ và bình tĩnh, để từ đó chủ động bảo vệ sức khỏe của chính mình.

1. IVF là gì? Vì sao ngày càng nhiều người phải dùng đến IVF?

IVF (In Vitro Fertilization 体外受精) – Thụ tinh trong ống nghiệm là một liệu pháp hỗ trợ sinh sản（生殖補助医療）trong đó:

Bác sĩ kích thích buồng trứng để tạo ra nhiều trứng
Lấy trứng ra khỏi cơ thể người phụ nữ
Cho trứng thụ tinh với tinh trùng trong phòng thí nghiệm
Nuôi phôi vài ngày
Chuyển phôi vào tử cung để phôi làm tổ và phát triển thành thai

IVF không phải là phương pháp tạo con theo ý muốn mà là giải pháp y học cuối cùng cho nhiều cặp vợ chồng không thể mang thai tự nhiên.

Những đối tượng thường được chỉ định IVF:

Phụ nữ tắc, tổn thương hoặc đã cắt vòi trứng
Rối loạn rụng trứng nặng
Lạc nội mạc tử cung
U xơ tử cung ảnh hưởng làm tổ
Nam giới tinh trùng yếu, ít, dị dạng
Vô sinh không rõ nguyên nhân
Phụ nữ trên 35–40 tuổi khó có thai tự nhiên
Cặp đôi có nguy cơ di truyền bệnh
Đã thử nhiều phương pháp khác nhưng thất bại

Vì vậy IVF không phải lựa chọn đầu tiên mà là giải pháp khi các phương pháp ít xâm lấn hơn như canh thời điểm, làm IUI (Tiêm tinh trùng vào tử cung)... không hiệu quả.

2. IVF có đảm bảo thành công không?
IVF không phải cứ làm là có thai và càng không phải cứ có thai là sẽ sinh con khỏe mạnh. Tỷ lệ thành công phụ thuộc rất nhiều vào tuổi người phụ nữ:

Dưới 35 tuổi: ~40%
Trên 40 tuổi: ~20%
Trên 45 tuổi: chỉ còn vài %

Đồng thời, nguy cơ sảy thai tăng dần theo tuổi:

35 tuổi: ~21%
40 tuổi: ~32%
45 tuổi: >57%

Nguyên nhân là vì trứng của phụ nữ không được sinh mới mà đã hình thành từ khi còn là thai nhi. Tuổi càng cao thì chất lượng trứng càng giảm, tăng nguy cơ bất thường nhiễm sắc thể.

3. Những rủi ro có thể gặp khi làm IVF

IVF là một thủ pháp can thiệp y tế vì vậy luôn có rủi ro, dù đa số là nhẹ và có thể kiểm soát. Gồm có:

3.1. Hội chứng quá kích buồng trứng (OHSS)

Đây là biến chứng thường được nhắc đến nhất. Do dùng thuốc kích thích rụng trứng nên buồng trứng phản ứng quá mức dẫn tới:

Buồng trứng to, đau bụng
Bụng trướng, buồn nôn
Tăng cân nhanh do giữ nước
Trường hợp nặng: tràn dịch, rối loạn đông máu, nhập viện

Nếu mang thai trong lúc OHSS chưa hồi phục, triệu chứng có thể nặng hơn.

3.2. Thai ngoài tử cung

Dù phôi được đặt vào tử cung, vẫn có 2–5% trường hợp phôi làm tổ ngoài tử cung, thường ở vòi trứng. Thai ngoài tử cung không thể giữ được, nếu phát hiện muộn có thể đe dọa tính mạng người mẹ.

3.3. Đa thai (Song thai, tam thai)

IVF có nguy cơ đa thai cao hơn do:

Chuyển nhiều phôi
Phôi tách đôi

Đa thai làm tăng nguy cơ:

Sinh non
Tiền sản giật
Đái tháo đường thai kỳ
Trẻ sinh non, nhẹ cân

3.4. Biến chứng khi chọc hút trứng

Lấy trứng là thủ thuật xâm lấn, có thể gây:

Chảy máu
Nhiễm trùng (Hiếm)
Tổn thương cơ quan lân cận (Rất hiếm)
Tác dụng phụ của thuốc gây vô cảm

3.5. Gánh nặng tâm lý – kinh tế

IVF đòi hỏi:

Đi lại nhiều
Chờ đợi kết quả
Áp lực phải thành công
Chi phí cao (Dù đã có bảo hiểm của Nhật)

Stress kéo dài không chỉ ảnh hưởng tinh thần mà còn ảnh hưởng tim mạch, nội tiết.

4. IVF có làm tăng nguy cơ đột quỵ, tai biến não không?

Đây là câu hỏi được quan tâm nhất sau sự việc gần đây tại Việt Nam. Câu trả lời trung thực là:

IVF không trực tiếp gây đột quỵ nhưng có thể làm bộc lộ hoặc làm nặng những nguy cơ tiềm ẩn sẵn có.

Vì sao có người “không có bệnh nền” vẫn gặp biến chứng nặng?

Có nhiều yếu tố không biểu hiện ra ngoài, ví dụ:

Rối loạn đông máu tiềm ẩn
Bệnh tim mạch chưa được phát hiện
Tăng đông máu do hormone
Cơ địa phản ứng mạnh với thuốc kích trứng
Stress nặng, mất ngủ kéo dài
Mất nước, cô đặc máu
Thai kỳ bản thân đã là trạng thái tăng đông

Khi nhiều yếu tố cộng dồn, biến cố y khoa hiếm vẫn có thể xảy ra. Điều này không có nghĩa là IVF nguy hiểm cho tất cả mọi người, mà cho thấy việc sàng lọc, theo dõi cá thể hóa khi điều trị là cực kỳ quan trọng.

5. IVF có ảnh hưởng đến sức khỏe em bé không?

Đây là nỗi lo lớn của nhiều gia đình. Các nghiên cứu lớn cho thấy:

IVF thông thường: nguy cơ dị tật không khác nhiều so với mang thai tự nhiên
ICSI (Tiêm tinh trùng vào trứng): có ghi nhận tăng nhẹ nguy cơ rối loạn phát triển, nhưng chưa chứng minh được quan hệ nguyên nhân kết quả rõ ràng.

Nguy cơ lớn nhất với trẻ IVF không nằm ở kỹ thuật, mà nằm ở:

Đa thai
Sinh non
Nhẹ cân

6. Ai nên cân nhắc IVF và ai cần đặc biệt thận trọng?

Nên cân nhắc IVF khi:

Đã điều trị hiếm muộn lâu năm không kết quả
Có chỉ định y khoa rõ ràng
Đã được tư vấn đầy đủ

Cần thận trọng hơn nếu:

Trên 40 tuổi
Có tiền sử huyết khối, tim mạch
Thừa cân, béo phì
Hút thuốc
Tăng huyết áp
Tiểu đường
Tiền sử tai biến trong gia đình

Những trường hợp này không phải không được làm IVF mà cần sàng lọc kỹ và theo dõi chặt chẽ hơn.

IVF không phải phép màu, cũng không phải con đường duy nhất để có con.

Điều quan trọng là:

Hiểu rõ lợi ích – giới hạn – rủi ro
Chăm sóc sức khỏe toàn diện
Trao đổi thẳng thắn với bác sĩ
Không chạy theo áp lực xã hội
Không giấu bệnh nền vì sợ “bị từ chối làm IVF”

Việc xuất hiện một số ca biến chứng nặng sau IVF là điều đáng tiếc, nhưng không nên vì thế mà phủ nhận toàn bộ giá trị của IVF.
Hàng triệu em bé khỏe mạnh trên thế giới đã ra đời nhờ phương pháp này.

IVF là một hành trình y khoa phức tạp, đòi hỏi:

Kiến thức đúng
Theo dõi nghiêm túc
Sự hợp tác giữa người bệnh – bác sĩ – gia đình

Hiểu đúng để không hoang mang, biết đủ để chủ động bảo vệ sức khỏe, và lựa chọn IVF sau khi đã hiểu rõ nguy cơ và rủi ro, tiếp nhận với tâm thế lạc quan là điều lý tưởng nhất. HICO chúc cho những ai sẽ và đang chuẩn bị trên hành trình tìm bé có nhiều sức khoẻ, niềm vui và thành công nhé.

Link tài liệu tham khảo cho bài viết:

IVF とは? %%title%% IVF 手順の結果

体外受精に伴う7つのリスク！先天性異常や合併症の可能性を徹底解説 | 長谷川レディースクリニック