Chỉ cần dán, không cần tiêm - Đột phá vaccine thế hệ mới bảo vệ 100% trước COVID-19 trong thử nghiệm động vật
11 giờ trướcMột miếng dán nhỏ trên da không kim tiêm, không đau đớn nhưng có thể tạo miễn dịch mạnh mẽ. Nghe như viễn tưởng phải không các bạn. Nhưng các nhà khoa học Đại học Tokyo và Viện nghiên cứu y học tổng hợp Tokyo cuối năm 2025 đã công bố bước tiến quan trọng: miếng dán vaccine vi kim (microneedle patch) có khả năng bảo vệ 100% chuột thí nghiệm trước phơi nhiễm SARS-CoV-2 liều gây chết. Nghiên cứu được đăng tải trên tạp chí quốc tế Scientific Reports ngày 29 tháng 12 năm 2025 (Mã 2025; 15: 44894), mở ra kỳ vọng lớn về một kỷ nguyên vaccine không kim tiêm.
Trong đại dịch COVID-19, vaccine mRNA và vaccine vector đã cứu sống hàng triệu người. Tuy nhiên, những thách thức vẫn còn đó như,
- Yêu cầu bảo quản lạnh nghiêm ngặt
- Phụ thuộc vào nhân viên y tế để tiêm
- Nguy cơ tai nạn kim đâm
- Tâm lý sợ tiêm, đặc biệt ở trẻ em
Để khắc phục, nhóm nghiên cứu trên đã phát triển PG-MAP (Pillar-Guided Microneedle Array Patch) – miếng dán vi kim có cấu trúc “trụ dẫn hướng” được in 3D, giúp đưa dung dịch vaccine chứa virus vaccinia tái tổ hợp (mang kháng nguyên SARS-CoV-2) tập trung chính xác vào đầu kim siêu nhỏ.
Trước đây, việc tích hợp virus sống vào miếng dán gặp hai rào cản lớn:
- Virus dễ bị bất hoạt trong quá trình làm khô
- Lượng vaccine phân bố không chính xác, gây hao hụt
Nhưng, công nghệ trụ dẫn hướng đã giúp:
- Rút ngắn thời gian làm khô 50%
- Tăng tỷ lệ virus sống sót từ 40,4% lên 50,4%
- Tăng hiệu suất nạp vaccine vào đầu kim gấp 8,3 lần
Kết quả gây chấn động: 100% chuột sống sót
Trong thử nghiệm trên chuột BALB/c:
- Nhóm được dán PG-MAP hai lần (cách nhau 4 tuần) tạo kháng thể IgG và kháng thể trung hòa mạnh mẽ.
- Sau 10 tuần, khi tiếp xúc với liều SARS-CoV-2 gây chết:
- Nhóm đối chứng: tử vong toàn bộ
- Nhóm PG-MAP: 100% sống sót
- Không sụt cân
- Tổ chức phổi được bảo tồn
- Tải lượng virus gần như không phát hiện
Đây là bằng chứng tiền lâm sàng cực kỳ ấn tượng cho thấy miếng dán không chỉ tạo miễn dịch, mà còn bảo vệ hoàn toàn trước phơi nhiễm gây chết.
Không chỉ COVID-19, Vaccine dán sởi – rubella đã có thử nghiệm trên trẻ
Trước đó, công nghệ tương tự đã được ứng dụng với vaccine sởi – rubella (MRV). Trong thử nghiệm pha 1/2 công bố trên The Lancet:
- Hơn 90% trẻ được bảo vệ khỏi sởi
- 100% được bảo vệ khỏi rubella
- Không ghi nhận biến cố an toàn nghiêm trọng
- Phản ứng tại chỗ chỉ nhẹ, không cần điều trị
Thử nghiệm được thực hiện bởi nhóm nghiên cứu thuộc London School of Hygiene & Tropical Medicine tại Gambia (Một quốc gia nhỏ nằm ở Tây Phi). Điều này cho thấy vaccine dán không còn là ý tưởng tương lai, mà đã bước vào giai đoạn thử nghiệm lâm sàng ở người.
Vì sao vaccine dán có thể thay đổi toàn cầu?
Các chuyên gia nhận định, nếu công nghệ này được hoàn thiện:
- Có thể lưu trữ ở nhiệt độ phòng
- Không cần nhân viên y tế chuyên môn cao để tiêm
- Loại bỏ nỗi sợ kim tiêm
- Tăng khả năng tiếp cận vaccine tại các quốc gia nghèo
- Phù hợp với trẻ nhỏ và người sợ tiêm
Trong bối cảnh thế giới vẫn đối mặt nguy cơ đại dịch mới, vaccine dán có thể trở thành át chủ bài trong chiến lược y tế cộng đồng.
Hiện nghiên cứu vaccine COVID-19 dạng dán mới dừng ở mô hình động vật, nhưng kết quả 100% bảo vệ thành công là tín hiệu mạnh mẽ để tiến tới thử nghiệm lâm sàng ở người. Nếu thành công, chỉ một miếng dán nhỏ trong vài phút có thể thay thế mũi tiêm truyền thống, một thay đổi tưởng chừng đơn giản nhưng có thể làm cuộc cách mạng trong cách nhân loại phòng chống dịch bệnh, đưa y học bước sang một chương mới đầy hứa hẹn.
Link tổng hợp bài viết:
貼るだけで新型コロナワクチンが接種できるパッチ 東京大学と東京都医学総合研究所が開発 - 大学ジャーナルオンライン
