Quay lại
Giữa biển đảo và y tế — khi khoảng cách địa lý trở thành rào cản sống còn
Nhật Bản — quốc gia vốn nổi tiếng về y tế, tuổi thọ cao, chăm sóc sức khỏe tốt — lại vẫn đang đối mặt với một thực trạng khó nhằn nơi các đảo nhỏ, vùng xa. Nhiều đảo được xếp vào vùng không có bác sĩ thường trực hoặc vùng gần như không có bác sĩ. Ở những vùng này, dân cư thưa, dân số già hóa, điều kiện đi lại khó nên việc chuyển viện khi cần cấp cứu, phẫu thuật hay nội soi trở nên phức tạp, lâu và nguy cơ cao.
Cơ sở y tế ở đảo thường chỉ đáp ứng y tế cơ bản; chuyên khoa hiếm, ê-kip bác sĩ chuyên sâu hiếm. Đối với nhiều bệnh nhân đặc biệt là người già, người có bệnh mạn tính thì việc tiếp cận điều trị chuyên sâu đôi khi phụ thuộc vào thời tiết, tàu thuyền, máy bay, khiến sức khỏe và tính mạng bị đe dọa.
Trong bối cảnh đó, nhiều bác sĩ, y tá từ đất liền quyết định “đi hỗ trợ đảo”(離島応援) không chỉ như một công việc, mà như một sứ mệnh là mang y tế đến những nơi dễ bị bỏ quên. Nhưng giữ chân nhân lực y tế tại đảo không dễ. Theo nghiên cứu mới (2025), yếu tố quyết định là chất lượng sống, điều kiện gia đình, cơ hội chuyên môn, đãi ngộ nếu không được cải thiện, đảo dễ rơi vào “trắng y tế.”
Khi thử thách thành động lực - Những mô hình y tế đảo đáng lưu ý ở Nhật
Trước thực trạng nhân lực và địa lý khó khăn, Nhật Bản đã có nhiều chính sách rất đáng để học hỏi.
Mơ ước sắp được thực hiện: y tế công bằng - Chính sách mới ở Việt Nam mở hy vọng cho vùng xa
Về phần mình, Việt Nam đang có những bước tiến mạnh mẽ trong chính sách y tế với hướng đi thể hiện rõ quan điểm rằng mọi người dân đều có quyền được chăm sóc y tế bất kể giàu nghèo, vùng miền hay nơi cư trú. Với Nghị quyết 72-NQ/TW (2025), Nhà nước đề xuất miễn viện phí cơ bản cho tất cả, ưu tiên phát triển y tế cơ sở, trạm y tế xã, đặc biệt tại vùng sâu, miền núi, hải đảo bù đắp khoảng cách y tế mà thực trạng đã tạo ra.
Chính sách này nếu được thực thi nghiêm túc: với đầu tư cho cơ sở vật chất, trang thiết bị, nhân lực có thể giúp hàng triệu người ở vùng sâu, vùng xa, hải đảo được tiếp cận y tế thiết yếu không trì hoãn việc khám, chữa, chăm sóc sức khỏe chỉ vì địa lý hay chi phí.
Cụ thể, ngày 9/9/2025, Nghị quyết 72‑NQ/TW được ban hành, mở ra tầm nhìn mới cho y tế Việt Nam hướng tới “bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe toàn dân”, đặt quyền được chăm sóc sức khỏe cơ bản là quyền của mọi người không phân biệt vùng miền, giàu nghèo, nơi cư trú.
Một nội dung nổi bật là từ 2026, người dân được khám sàng lọc hoặc khám sức khỏe định kỳ miễn phí ít nhất 1 lần/năm; Hướng tới năm 2030, miễn viện phí cho dịch vụ y tế cơ bản trong phạm vi quyền lợi bảo hiểm y tế. Để hiện thực hóa, Nghị quyết xác định cần ưu tiên phát triển y tế cơ sở – y tế vùng sâu, vùng xa, biển đảo, biên giới đảm bảo mỗi trạm y tế xã được trang bị đủ nhân lực, thiết bị, thuốc men; đảm bảo bác sĩ, y tá, nhân viên y tế có chính sách đãi ngộ phù hợp khi công tác tại vùng khó.
Bên cạnh đó, Việt Nam cũng định hướng mở rộng hệ thống bảo hiểm y tế, phát triển y tế tư nhân, đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị, và thúc đẩy chuyển đổi số nhằm xây dựng một nền y tế hiện đại, đồng bộ, công bằng và bền vững.
Tuy nghị quyết và chính sách là bước tiến mạnh mẽ, nhưng để đảm bảo mọi người dân kể cả ở vùng biển đảo, miền núi hẻo lánh thật sự được chăm sóc y tế, cần vượt qua nhiều thách thức:
Câu chuyện y tế đảo ở Nhật là minh chứng với nỗ lực công nghệ, chính sách, con người có thể giúp người dân nơi xa xôi vẫn được chăm sóc, vẫn sống khỏe, vẫn có hy vọng.
Với Việt Nam, Nghị quyết 72-NQ/TW đang mở ra một cánh cửa biến lý thuyết thành thực tiễn; biến quyền được chăm sóc sức khỏe thành hiện thực cho mọi người, từ thành thị đến đảo, từ đồng bằng đến miền núi.
Nếu chính sách được thực thi nghiêm túc với đủ nhân lực, cơ sở, chế độ bảo hiểm y tế Việt Nam sẽ từng bước thu hẹp khoảng cách y tế, không ai bị bỏ lại phía sau.
Nguồn tài liệu bài viết:
