Quay lại
(Đọc và hiểu được gì từ tin tức y tế của Nhật - Cùng HICO khám phá và phân tích vấn đề trên nhé)
Sau hơn một thập kỷ nghiên cứu, các nhà khoa học Nhật Bản đã chính thức công bố kết quả thử nghiệm lâm sàng đầy hứa hẹn đó là sử dụng tế bào iPS để tạo ra đội quân tế bào miễn dịch NKT giúp đẩy lùi các khối u ác tính. Đây không chỉ là một thành tựu kỹ thuật, mà là hy vọng mới cho những bệnh nhân ung thư đã kháng các phương pháp điều trị truyền thống.
Để hiểu tại sao liệu pháp iPS-NKT lại gây chấn động gần đây trên các nền tảng thông tin y tế của Nhật thì trước hết chúng ta cần làm quen với quân đội bên trong cơ thể mình. Hệ miễn dịch của con người hoạt động thông qua hai cơ chế chính:
Trong đội quân miễn dịch tế bào này, có hai binh chủng tinh nhuệ nhất:
Năm 1986, Giáo sư Taniguchi Masaru (Đại học Chiba) đã phát hiện ra một loại tế bào đặc biệt: NKT (Natural Killer T). Đúng như tên gọi, nó mang đặc tính của cả tế bào NK và tế bào T.
NKT có khả năng phi thường là Vừa trực tiếp tiêu diệt khối u (như NK), vừa giải phóng các tín hiệu hóa học để đánh thức và huy động toàn bộ các tế bào miễn dịch khác xung quanh cùng tham chiến (như T).
Tuy nhiên, có một trở ngại lớn là trong máu người, tế bào NKT cực kỳ hiếm, chỉ chiếm khoảng 0,01% đến 0,1% lượng tế bào lympho. Việc tách chiết và nhân bản chúng trong phòng thí nghiệm để đủ số lượng điều trị là điều gần như không thể với kỹ thuật cũ.
Vâng, đây là lúc công nghệ tế bào iPS (Tế bào gốc vạn năng nhân tạo) của Nhật Bản phát minh đoạt giải Nobel của Giáo sư Yamanaka – xuất hiện như một vị cứu tinh.
Tế bào iPS là loại tế bào vạn năng được tạo ra bằng cách lập trình lại các tế bào trưởng thành (Như tế bào máu hoặc tế bào da) quay ngược thời gian trở về trạng thái sơ khai nhất. Từ trạng thái này, chúng ta có thể nuôi cấy và biến chúng thành bất kỳ loại tế bào nào trong cơ thể.
Các nhà khoa học tại Viện Riken và Đại học Chiba Nhật Bản đã thực hiện một quy trình đột phá:
Kết quả là từ một vài tế bào hiếm hoi ban đầu, họ đã tạo ra hàng trăm triệu siêu chiến binh NKT có sức sống mãnh liệt, sẵn sàng được đóng băng để sử dụng cho bất kỳ bệnh nhân nào cần đến.
Trong đợt thử nghiệm từ năm 2020 đến 2023, 10 bệnh nhân ung thư đầu và cổ (Vòm họng, miệng...) giai đoạn nặng, không còn đáp ứng với hóa trị hay phẫu thuật, đã tham gia điều trị.
Dù đây mới là bước đầu, nhưng việc kiểm soát được sự phát triển của khối u ở những bệnh nhân giai đoạn cuối là một minh chứng mạnh mẽ cho tiềm năng của iPS-NKT.
Từ Phòng thí nghiệm đến thử nghiệm lâm sàng và đến được với cơ thể bệnh nhân thì qua những giai đoạn nào?
Nhiều người tự hỏi t sao kết quả tốt vậy mà phải đợi 10 năm nữa mới chính thức ra mắt?. Thực tế, một liệu pháp y sinh muốn được ứng dụng rộng rãi phải trải qua quy trình cực kỳ khắt khe:
Hiện tại, liệu pháp iPS-NKT đang tập trung vào ung thư đầu và cổ. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu đang mở rộng sang các loại biến thể mới như CAR-iPSNKT (tế bào NKT được gắn thêm "radar" tìm diệt khối u) để điều trị các loại ung thư máu và u đặc khác trong tương lai.
Sự kết hợp giữa phát hiện về tế bào NKT của những năm 1980 và công nghệ iPS của thế kỷ 21 đang tạo nên một vũ khí sắc bén chưa từng có. Với mục tiêu thực hiện hóa trong 10 năm tới, chúng ta có quyền tin rằng, ung thư sẽ không còn là án tử, mà chỉ là một căn bệnh có thể quản lý và đẩy lùi bằng chính sức mạnh nội tại của hệ miễn dịch con người phải không ạ?
Cùng đọc thêm link gốc từ bài HICO đã tham khảo:
https://news.yahoo.co.jp/articles/ec45760db90a89bbca778f9f1bcb9d72a0b6b209
