Đau bụng dưới, đau lưng, đau mông – Đi khám “không ra bệnh”. Vậy nguyên nhân đau nằm ở đâu?
Có những cơn đau không quá dữ dội, không sốt, không chảy máu, nhưng âm ỉ, dai dẳng và ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt hằng ngày. Người bệnh thường bắt đầu bằng cảm giác đau bụng dưới, sau đó lan sang thắt lưng rồi xuống vùng mông. Mỗi lần đi tiểu hoặc đại tiện, cơn đau lại tăng rõ, có cảm giác như bị chèn ép kéo dài từ lưng xuống mông. Ngồi xổm cũng đau, đau đến mức sợ đi vệ sinh. Lo lắng, nên bệnh nhân lần lượt đi khám nội khoa, phụ khoa, tiết niệu, làm xét nghiệm, siêu âm, chụp chiếu, và cuối cùng nhận được một câu quen thuộc: “Không phát hiện bất thường.”
Vậy vấn đề nằm ở đâu? Có thật là “không sao” như bác sĩ nói? Hãy cùng HICO phân tích triệu chứng nhé.
Trong y khoa, tổ hợp triệu chứng đau bụng dưới và đau lưng xảy ra đồng thời luôn là một dấu hiệu cần chú ý, bởi nó có thể liên quan đến nhiều bệnh lý nội tạng quan trọng. Thông thường, bác sĩ sẽ ưu tiên loại trừ các nguyên nhân nguy hiểm như bệnh tiêu hóa (viêm dạ dày – ruột, viêm tụy, sỏi mật), bệnh tiết niệu (sỏi niệu, viêm bể thận), bệnh phụ khoa (lạc nội mạc tử cung, u xơ, ung thư), thậm chí cả bệnh mạch máu như phình hoặc bóc tách động mạch chủ. Những bệnh này đa phần sẽ bộc lộ qua xét nghiệm máu, nước tiểu, siêu âm hoặc CT. Khi tất cả đều “bình thường”, nhiều người bệnh rơi vào trạng thái bối rối: đau thì có thật, nhưng bệnh lại “không thấy”.
Thực tế, đây chính là lúc cần chuyển hướng suy nghĩ. Khi đã loại trừ bệnh của tạng (nội tạng), khả năng rất cao nguyên nhân nằm ở hệ thần kinh, cơ xương khớp hoặc sàn chậu – những lĩnh vực mà không phải bệnh nhân nào cũng được giải thích rõ. Đáng nghi ngờ nhất là tình trạng chèn ép thần kinh vùng thắt lưng – cùng. Các vấn đề như thoát vị đĩa đệm L4–L5, L5–S1, hẹp ống sống, hội chứng rễ thần kinh cùng hay hội chứng cơ piriformis ở vùng mông đều có thể gây đau lan từ lưng xuống mông, đau tăng khi đi vệ sinh do áp lực ổ bụng tăng, đau khi ngồi xổm, kèm cảm giác đè ép, kéo căng rất điển hình của đau thần kinh. Đây cũng là lý do vì sao khám nội khoa, phụ khoa hay tiết niệu thường không phát hiện bất thường.
Một nguyên nhân khác rất hay bị bỏ sót là rối loạn sàn chậu hoặc đau sàn chậu mạn tính. Sàn chậu là nhóm cơ đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát tiểu tiện và đại tiện. Khi các cơ này co thắt quá mức hoặc hoạt động không đồng bộ, người bệnh có thể đau rõ mỗi lần đi tiểu, đi đại tiện, đau khi ngồi xổm, kèm cảm giác sợ đi vệ sinh dù không có bất kỳ bất thường nào trên xét nghiệm hay hình ảnh. Ngoài ra, đau cơ – cân – dây chằng vùng chậu và mông do tư thế xấu, ngồi nhiều, lao động nặng hoặc stress kéo dài cũng là nguyên nhân rất thường gặp ở người Việt làm việc tại Nhật. Đặc điểm của nhóm này là đau tăng khi thay đổi tư thế, ấn vào vùng mông hoặc thắt lưng sẽ đau chói, nhưng không tìm thấy “bệnh” rõ ràng trên phim chụp nội tạng.
Vậy người bệnh nên đi khám ở đâu? Nếu đã khám nội khoa, phụ khoa và tiết niệu mà không có kết luận thuyết phục, bước tiếp theo rất quan trọng là khám khoa Chỉnh hình (Tiếng Nhật: 整形外科) hoặc Ngoại thần kinh (Tiếng Nhật: 脳神経外科). Tại đây, bác sĩ có thể đánh giá cột sống thắt lưng – cùng, các rễ thần kinh và chỉ định chụp MRI nếu cần. Nếu MRI vẫn không giải thích được triệu chứng, việc khám chuyên sâu về sàn chậu hoặc điều trị bằng vật lý trị liệu phục hồi chức năng có thể mang lại hướng đi đúng. Chỉ khi đã loại trừ đầy đủ các nguyên nhân thực thể, người ta mới nghĩ đến đau thần kinh chức năng liên quan stress – và cần nhấn mạnh rằng đây không phải là “đau tưởng tượng”, mà là đau thật do hệ thần kinh trở nên quá nhạy cảm.
Có một điều người Việt ở Nhật rất dễ gặp phải: vì rào cản ngôn ngữ, vì sợ phiền, vì nghe bác sĩ nói “không sao”, nhiều người chọn cách chịu đựng. Nhưng trong y khoa, “không phát hiện bất thường” không đồng nghĩa với “không có vấn đề”. Cơn đau là tín hiệu thật của cơ thể, chỉ là nó không nằm gọn trong những khoa quen thuộc. Hiểu đúng, khám đúng khoa và mô tả đúng triệu chứng là chìa khóa để không bỏ sót nguyên nhân và không phải sống chung với cơn đau bạn nhé.
Các cặp từ vựng cần thiết HICO cung cấp cho các bạn tiện trao đổi:
坐骨神経痛（ざこつしんけいつう） – Đau thần kinh tọa
腰椎椎間板ヘルニア（ようついついかんばん） – Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng
脊柱管狭窄症（せきちゅうかんきょうさくしょう） – Hẹp ống sống
神経根症（しんけいこんしょう） – Hội chứng chèn ép rễ thần kinh
梨状筋症候群（りじょうきんしょうこうぐん） – Hội chứng cơ piriformis (cơ hình lê)
骨盤底筋機能障害（こつばんていきんきのうしょうがい） – Rối loạn chức năng cơ sàn chậu
慢性骨盤痛（まんせいこつばんつう） – Đau vùng chậu mạn tính
筋膜性疼痛症候群（きんまくせいとうつうしょうこうぐん） – Hội chứng đau cơ – cân (myofascial pain)
神経障害性疼痛（しんけいしょうがいせいとうつう） – Đau thần kinh
腰椎MRI検査（ようついエムアールアイけんさ） – Chụp MRI cột sống thắt lưng
Link tham khảo cho bài viết:
腰痛と腹痛が同時におこる！医師から大丈夫と言われたけれど何が原因？ | 腰痛メディア｜zen placeが発信する痛みの情報サイト
