Quay lại
1 giờ trướcTheo tài liệu của Hội Tuyến giáp Nhật Bản và POEM Study (Nghiên cứu theo dõi ảnh hưởng thai kỳ ở phụ nữ mang thai có phơi nhiễm với Methimazole (Thiamazole/Mercazole) trong giai đoạn đầu thai kỳ) không nên tự ý ngừng thuốc khi biết có thai, vì Basedow không kiểm soát cũng làm tăng nguy cơ sảy thai, sinh non, thai chậm phát triển, tiền sản giật và suy tim ở mẹ. Tuy nhiên, methimazole/メルカゾール trong giai đoạn rất sớm của thai kỳ có liên quan đến một số dị tật đặc trưng, nên cần báo bác sĩ ngay để đổi hướng điều trị phù hợp.
Trong thời gian gần đây, tôi gặp một số phụ nữ Việt mà tôi đã phiên dịch đang điều trị bệnh Basedow tại Nhật. Dù trước đó đã được bác sĩ dặn rằng “trong thời gian dùng thuốc nên tránh thai” hoặc “nếu muốn có thai thì cần trao đổi trước”, nhưng thực tế vẫn có người phát hiện mình đã mang thai khi đang uống thuốc điều trị. Điều đầu tiên HICO nhấn mạnh là các bạn đừng hoảng sợ, nhưng cũng tuyệt đối không tự ý xử lý một mình.
Basedow là bệnh khiến tuyến giáp sản xuất quá nhiều hormone. Nếu khi mang thai mà hormone tuyến giáp vẫn cao, cả mẹ và thai nhi đều có thể bị ảnh hưởng. Thai có nguy cơ chậm phát triển, sinh non, sảy thai hoặc nhẹ cân. Người mẹ cũng dễ bị tim đập nhanh, mệt nhiều, tăng huyết áp thai kỳ, thậm chí suy tim nếu bệnh không được kiểm soát tốt. Vì vậy, khi biết mình có thai, điều sai lầm nhất là tự ý ngừng toàn bộ thuốc vì sợ thuốc ảnh hưởng đến em bé. Thuốc có thể cần được đổi, giảm liều hoặc điều chỉnh, nhưng quyết định đó phải do bác sĩ chuyên khoa tuyến giáp và bác sĩ sản khoa cùng đánh giá. Bạn cần quay lại khám bác sĩ Nội tiết của bạn sớm nhất.
Vấn đề được quan tâm nhiều nhất là thuốc メルカゾール（methimazole / thiamazole）. Đây là thuốc thường được dùng trong điều trị Basedow vì hiệu quả tốt. Tuy nhiên, nếu dùng trong giai đoạn đầu thai kỳ, đặc biệt khoảng tuần 4 đến tuần 9, thuốc này được báo cáo có liên quan đến một số dị tật hình thái hiếm gặp ở thai nhi, như bất thường vùng rốn, thoát vị rốn, tồn tại ống rốn-ruột hoặc thiếu một phần da đầu. Điều này không có nghĩa là cứ uống メルカゾール là em bé chắc chắn bị dị tật. Tỷ lệ này không cao, và nhiều bất thường nếu có cũng có thể được điều trị bằng phẫu thuật sau sinh. Nhưng vì giai đoạn đầu thai kỳ là thời kỳ hình thành cơ quan quan trọng của thai, nên nếu đang uống メルカゾール mà phát hiện có thai, cần liên hệ bác sĩ càng sớm càng tốt.
Thông thường, bác sĩ có thể cân nhắc đổi sang チウラジール／プロパジール（PTU）, hoặc dùng phương án khác như ヨウ化カリウム, tùy tình trạng bệnh, chỉ số xét nghiệm và thời điểm thai kỳ. Tuy nhiên, PTU cũng không phải thuốc hoàn toàn “không có rủi ro”, vì thuốc này có thể gây tác dụng phụ về gan hoặc viêm mạch, nên không thể tự đổi thuốc theo lời người quen hay thông tin trên mạng. Khi đi khám, người bệnh nên nói rõ với bác sĩ các thông tin sau: ngày đầu kỳ kinh cuối, ngày thử thai dương tính, hiện đang uống thuốc gì, liều bao nhiêu, uống từ khi nào, có quên thuốc không, gần đây có triệu chứng hồi hộp, run tay, sụt cân, mệt, khó thở hay không. Nếu có sổ thuốc お薬手帳 thì nhất định mang theo. Trong thai kỳ, bác sĩ sẽ theo dõi các chỉ số tuyến giáp như FT3, FT4, TSH và kháng thể TRAb. Từ khoảng giữa thai kỳ, TRAb của mẹ có thể đi qua nhau thai và ảnh hưởng đến tuyến giáp của em bé. Nếu TRAb vẫn cao ở cuối thai kỳ, trẻ sau sinh có thể bị cường giáp tạm thời, gọi là Basedow sơ sinh. Trường hợp này cần có sự phối hợp giữa sản khoa, chuyên khoa tuyến giáp và nhi khoa.
Sau khi sinh, bệnh Basedow cũng có thể nặng lên trở lại vì hệ miễn dịch của người mẹ thay đổi. Một số người cần tăng liều hoặc dùng lại thuốc. Ngoài ra, sau sinh cũng có thể xuất hiện viêm tuyến giáp không đau, khiến hormone tuyến giáp dao động và dễ bị nhầm với mệt mỏi sau sinh hoặc stress chăm con. Vì vậy, sau sinh vẫn cần tái khám tuyến giáp đúng hẹn. Về việc cho con bú, nhiều trường hợp vẫn có thể cho bú nếu liều thuốc phù hợp. Theo hướng dẫn thường được dùng, メルカゾール liều thấp hoặc PTU trong giới hạn cho phép có thể tương thích với việc nuôi con bằng sữa mẹ. Tuy nhiên, nếu liều cao hơn, bác sĩ có thể hướng dẫn giãn thời gian giữa uống thuốc và cho bú, hoặc kết hợp sữa công thức.
Tóm lại, nếu đang điều trị Basedow mà lỡ biết mình có thai, hãy làm 4 việc ngay:
Basedow không phải là lý do bắt buộc phải từ bỏ thai kỳ. Nếu được phát hiện sớm, điều chỉnh thuốc đúng thời điểm và theo dõi sát, rất nhiều phụ nữ Basedow vẫn có thể mang thai và sinh con an toàn. Điều quan trọng nhất là đừng tự xử lý, và đừng vì sợ thuốc mà để bệnh mất kiểm soát. Hãy đến khám với bác sĩ nội tiết của bạn sớm nhất.
Tài liệu tham khảo:
