
Con vừa đi học được vài ngày đã sốt. Nghỉ ở nhà, uống thuốc, chăm sóc mãi mới đỡ; nhưng trở lại lớp chưa được bao lâu lại bắt đầu sổ mũi, ho và sốt lần nữa. Với những gia đình có con mới đi nhà trẻ hoặc mẫu giáo, vòng lặp ấy có thể diễn ra liên tục: đi học – bị ốm – cha mẹ xin nghỉ làm – con vừa khỏe lại – đi học – rồi lại ốm. Có tuần cha mẹ gần như không thể yên tâm làm việc, lúc nào cũng thấp thỏm chờ điện thoại từ giáo viên.
“Có phải con tôi quá yếu không?”
“Có cần uống thuốc hoặc thực phẩm bổ sung để tăng sức đề kháng không?”
“Cứ ốm liên tục như vậy có ảnh hưởng đến sự phát triển của con không?”
Đây là những lo lắng rất dễ hiểu. Tuy nhiên, theo các bác sĩ nhi khoa, trẻ mới bắt đầu sinh hoạt trong môi trường tập thể bị cảm nhiều lần là tình trạng khá phổ biến, đặc biệt trong 6–12 tháng đầu.
Ở nhà, trẻ chủ yếu tiếp xúc với một số ít thành viên trong gia đình. Khi bắt đầu đi học, trẻ bước vào môi trường có nhiều bạn nhỏ, nhiều đồ chơi dùng chung và nhiều tác nhân gây bệnh mà cơ thể chưa từng gặp.
Trẻ nhỏ thường chơi sát nhau, chạm vào cùng một món đồ, đưa tay hoặc đồ chơi lên miệng. Trong khi đó, các bé chưa thể tự rửa tay đúng cách, che miệng khi ho hoặc tránh tiếp xúc khi đang có triệu chứng. Nhiều bệnh hô hấp còn có thể lây từ trước khi người bệnh sốt hoặc ho rõ rệt. Vì vậy, việc phòng ngừa tuyệt đối trong môi trường nhà trẻ gần như không thể.
Theo Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ, trong hai năm đầu đời, nhiều trẻ có thể bị cảm khoảng 8–10 lần mỗi năm; trẻ đi nhà trẻ thậm chí có thể mắc nhiều hơn do thường xuyên tiếp xúc gần với những trẻ khác. Một đợt cảm lạnh cũng có thể kéo dài từ 7–10 ngày, đôi khi tới khoảng hai tuần. Vì vậy, khi trẻ vừa đỡ đợt trước đã nhiễm một loại virus khác, cha mẹ sẽ có cảm giác như con “ốm suốt không khỏi”.
Điều đó không nhất thiết có nghĩa là trẻ bị suy giảm miễn dịch. Phần lớn chỉ là cơ thể đang lần lượt tiếp xúc và tạo đáp ứng miễn dịch với nhiều loại virus khác nhau.
Tuy nhiên, cũng không nên hiểu rằng “càng ốm nhiều càng tốt” hoặc cố tình để trẻ tiếp xúc với mầm bệnh nhằm “luyện miễn dịch”. Mỗi lần mắc bệnh vẫn khiến trẻ mệt mỏi, ảnh hưởng đến ăn uống, giấc ngủ và có nguy cơ xuất hiện biến chứng. Điều cha mẹ cần quan sát không chỉ là số lần sốt, mà còn là mức độ nặng và khả năng hồi phục giữa các đợt bệnh.
Nếu trẻ có những biểu hiện sau, phần lớn các đợt bệnh vẫn có thể thuộc nhóm nhiễm trùng thường gặp ở trẻ mới đi nhà trẻ:
Đây là lý do bác sĩ thường nói với cha mẹ rằng: nếu chỉ là các đợt cảm lạnh thông thường do virus, trẻ hồi phục tốt và không có dấu hiệu bất thường thì chưa cần quá lo lắng.
Câu trả lời ngắn gọn là: không có thuốc hay thực phẩm bổ sung nào có thể giúp trẻ không còn bị cảm khi đi nhà trẻ.
Hệ miễn dịch không phải chiếc công tắc có thể bật lên bằng một lọ siro hay một loại vitamin. Với trẻ khỏe mạnh, nền tảng quan trọng nhất vẫn là:
Ngủ đủ và nghỉ ngơi đúng lúc
Môi trường mới khiến trẻ tiêu hao nhiều năng lượng cả về thể chất lẫn tinh thần. Cha mẹ nên cho con ngủ sớm, duy trì giờ ngủ ổn định và để trẻ nghỉ ở nhà khi còn sốt, mệt, ăn uống kém hoặc không đủ sức tham gia sinh hoạt tại lớp.
Ăn uống đa dạng, không ép trẻ ăn khi đang bệnh
Bữa ăn hằng ngày nên có đủ tinh bột, chất đạm, chất béo, rau củ và trái cây. Khi đang sốt hoặc đau họng, trẻ có thể ăn ít hơn bình thường. Lúc này nên ưu tiên nước và những món mềm, dễ ăn như cháo, súp hoặc mì; không nhất thiết ép trẻ phải ăn đủ khẩu phần ngay lập tức.
Không nên tự ý cho trẻ dùng nhiều loại vitamin, men vi sinh hay sản phẩm quảng cáo “tăng đề kháng” khi chưa có chỉ định. Nếu nghi ngờ trẻ thiếu chất hoặc chậm tăng cân, hãy trao đổi với bác sĩ để được đánh giá cụ thể.
Vệ sinh tay và giảm nguồn lây trong gia đình
Cho trẻ rửa tay sau khi về nhà, trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh. Người lớn cũng cần rửa tay sau khi lau mũi hoặc chăm sóc trẻ bệnh. Không dùng chung khăn mặt, cốc uống nước và dụng cụ ăn uống.
Rửa tay, che miệng khi ho và vệ sinh những bề mặt thường xuyên tiếp xúc là các biện pháp cơ bản giúp giảm sự lây lan của virus hô hấp.
Tiêm chủng đúng lịch
Tiêm chủng không ngăn được tất cả các loại cảm lạnh, nhưng giúp phòng ngừa nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm và giảm nguy cơ bệnh diễn tiến nặng. Cha mẹ nên kiểm tra sổ tiêm chủng của trẻ và trao đổi với bác sĩ về các vaccine theo độ tuổi, kể cả vaccine cúm mùa khi phù hợp.
Chăm sóc mũi đúng cách
Có thể nhỏ hoặc xịt nước muối sinh lý và hút mũi nhẹ nhàng khi dịch mũi khiến trẻ khó thở, khó ngủ hoặc khó bú. Tuy nhiên, cần sử dụng dụng cụ sạch, thao tác vừa phải và không hút quá mạnh hoặc quá thường xuyên gây tổn thương niêm mạc mũi.
Không tự ý sử dụng kháng sinh
Phần lớn cảm lạnh thông thường do virus, vì vậy kháng sinh không giúp bệnh khỏi nhanh hơn. Kháng sinh chỉ được sử dụng khi bác sĩ xác định hoặc nghi ngờ có nhiễm khuẩn cần điều trị, chẳng hạn một số trường hợp viêm tai giữa hoặc viêm phổi.
Không nên quy mọi lần sốt cho “sự thích nghi với nhà trẻ”. Cha mẹ cần đưa trẻ đi khám sớm nếu xuất hiện một trong những dấu hiệu sau:
Trong những trường hợp này, bác sĩ sẽ đánh giá không chỉ số lần trẻ bị bệnh mà còn xem xét thời gian sốt, mức độ nặng, khả năng hồi phục, quá trình phát triển và tiền sử điều trị.
Cha mẹ có thể ghi lại:
Những thông tin tưởng như nhỏ này giúp bác sĩ phân biệt một đợt cảm thông thường với tình trạng cần xét nghiệm hoặc theo dõi chuyên sâu hơn.
Với các gia đình Việt Nam đang sinh sống tại Nhật Bản, việc con sốt giữa đêm đã đáng lo; phải mô tả triệu chứng, hiểu kết quả khám và nghe hướng dẫn dùng thuốc bằng tiếng Nhật còn tạo thêm một áp lực rất lớn.
Cha mẹ có thể muốn hỏi rất nhiều điều nhưng không biết diễn đạt thế nào:
“Con tôi ốm quá thường xuyên, có cần xét nghiệm miễn dịch không?”
“Dấu hiệu nào cho thấy con khó thở?”
“Thuốc này dùng khi sốt hay phải uống đủ số ngày?”
“Ngày mai con có thể trở lại nhà trẻ không?”
Trong khi đó, bác sĩ cũng cần biết chính xác diễn biến bệnh, lượng nước trẻ đã uống, các loại thuốc đã dùng và trạng thái của trẻ giữa những lần sốt. Chỉ một chi tiết bị bỏ sót hoặc hiểu khác đi cũng có thể khiến cha mẹ tiếp tục bất an sau khi rời phòng khám.
HICO – ứng dụng phiên dịch y tế không rào cản – mong muốn đồng hành cùng các gia đình Việt Nam trong những buổi khám như vậy.
HICO hỗ trợ cha mẹ truyền đạt đầy đủ triệu chứng, câu hỏi và nỗi lo của mình; đồng thời giúp họ nghe và hiểu trọn vẹn lời giải thích, hướng dẫn chăm sóc cũng như những dấu hiệu cảnh báo mà bác sĩ muốn nhắn gửi. Bởi trong chăm sóc trẻ nhỏ, phiên dịch y tế không đơn thuần là chuyển đổi ngôn ngữ. Đó còn là chiếc cầu giúp bác sĩ hiểu đúng tình trạng của trẻ, giúp cha mẹ biết mình cần làm gì và quan trọng hơn cả — giúp cả gia đình có thể trở về nhà với sự an tâm.
Trẻ mới đi nhà trẻ thường xuyên bị cảm không có nghĩa là cha mẹ chăm con không tốt, cũng không đồng nghĩa với việc trẻ chắc chắn có hệ miễn dịch yếu. Điều cần thiết không phải là tìm kiếm một loại “thuốc tăng đề kháng” thần kỳ, mà là chăm sóc đúng cách, tiêm chủng đầy đủ, nhận biết dấu hiệu nguy hiểm và trao đổi rõ ràng với bác sĩ.
Trên hành trình ấy, HICO luôn mong được ở bên để không một nỗi lo nào của cha mẹ bị bỏ lại vì rào cản ngôn ngữ. Hãy tìm tới Phiên dịch HICO nhé.
Tổng hợp bài viết từ link: