
Suốt 3 tuần, người mẹ vô cùng lo lắng khi thấy con mới hơn 1 tuổi liên tục đi ngoài ra máu. Đưa con đi khám vài nơi, uống thuốc nhưng tình trạng vẫn không cải thiện. Cuối cùng, khi được thăm khám chuyên sâu, bác sĩ cho biết bé bị trĩ và nứt hậu môn.
Nghe đến bệnh trĩ, có lẽ nhiều cha mẹ sẽ ngạc nhiên. Bởi lâu nay, chúng ta thường nghĩ đây là bệnh của người lớn, đặc biệt là những người thường xuyên bị táo bón hoặc phải ngồi lâu. Vậy tại sao một em bé mới hơn 1 tuổi lại gặp tình trạng này?
Thực tế, nứt hậu môn không hiếm gặp ở trẻ nhỏ, nhưng bệnh trĩ thực sự ở độ tuổi này lại khá hiếm. Đôi khi, những phần da thừa hình thành sau nhiều lần nứt hậu môn có thể trông giống búi trĩ. Vì vậy, việc thăm khám kỹ để phân biệt hai tình trạng này rất quan trọng.
Ở trẻ nhỏ, đặc biệt trong giai đoạn chuyển từ bú sữa sang ăn dặm và thức ăn của người lớn, hoạt động tiêu hóa có nhiều thay đổi. Nếu chế độ ăn thiếu cân đối, lượng nước không đủ hoặc trẻ có xu hướng táo bón, phân sẽ trở nên khô cứng và khó đào thải.
Khi khối phân cứng đi qua hậu môn, lớp da mỏng tại đây có thể bị rách, gây đau và chảy máu đỏ tươi. Điều đáng nói là chỉ cần vài lần đi ngoài đau đớn, trẻ có thể hình thành phản xạ sợ đi tiêu và vô thức nhịn lại. Phân càng lưu lại lâu trong trực tràng càng mất nước, trở nên cứng hơn và tiếp tục làm tổn thương hậu môn ở những lần đi ngoài sau.
Cứ như vậy, một vòng luẩn quẩn hình thành: táo bón gây nứt hậu môn, nứt hậu môn gây đau, đau khiến trẻ nhịn đi ngoài và tình trạng táo bón ngày càng nặng hơn.
Nếu kéo dài, vùng da quanh vết nứt có thể dày lên, tạo thành một phần da nhô ra ngoài khiến cha mẹ tưởng rằng trẻ bị trĩ.
Đây cũng là điều khiến nhiều cha mẹ băn khoăn. Nếu chỉ tập trung điều trị vết thương ở hậu môn mà không giải quyết tình trạng phân cứng, vết nứt có thể vừa lành lại tiếp tục bị tổn thương.
Bởi vậy, trong điều trị nứt hậu môn do táo bón, mục tiêu quan trọng không chỉ là làm hết chảy máu mà còn phải giúp trẻ đi ngoài dễ dàng, không đau và duy trì phân có độ mềm phù hợp. Tùy tình trạng, bác sĩ có thể chỉ định thuốc làm mềm phân kết hợp chăm sóc tại chỗ. Một điều cha mẹ cần biết là trẻ đi ngoài mỗi ngày vẫn có thể bị táo bón. Số lần đi tiêu không phải yếu tố duy nhất; độ cứng của phân, việc trẻ phải rặn nhiều hoặc khóc khi đi ngoài cũng là những dấu hiệu cần chú ý.
Với trẻ hơn 1 tuổi, cha mẹ nên quan tâm đến chất lượng bữa ăn và thói quen đi tiêu ngay từ giai đoạn ăn dặm. Hãy cho trẻ uống đủ nước theo nhu cầu, bổ sung rau củ, trái cây và các thực phẩm giàu chất xơ phù hợp với độ tuổi. Những món quen thuộc như khoai lang, bí đỏ, lê hay kiwi có thể được đưa vào thực đơn một cách hợp lý.
Khi trẻ đi ngoài, cha mẹ cần quan sát xem phân có khô cứng không, bé có rặn nhiều, khóc hoặc xuất hiện máu trên tã hay không. Sau khi đi tiêu, nên vệ sinh hậu môn nhẹ nhàng bằng nước ấm, tránh chà xát khiến vùng da đang tổn thương đau rát thêm. Đặc biệt, không nên tự ý sử dụng thuốc trĩ của người lớn hoặc thuốc nhuận tràng cho trẻ nhỏ khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ.
Đối với các gia đình Việt Nam đang sinh sống tại Nhật, khi trẻ đi ngoài ra máu, cha mẹ nên đưa bé đến khoa Nhi (小児科). Nếu tình trạng tái diễn hoặc điều trị không cải thiện, có thể cần được khám chuyên sâu tại khoa Ngoại Nhi (小児外科) để xác định nguyên nhân. Không phải trường hợp đi ngoài ra máu nào cũng do nứt hậu môn hay trĩ. Nếu máu xuất hiện nhiều, kéo dài, hoặc trẻ kèm đau bụng, nôn ói, xanh xao, mệt lả, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám ngay; đặc biệt khi có dấu hiệu nặng phải được đánh giá cấp cứu.
Đừng chỉ chú ý đến việc hôm nay con có đi ngoài hay không, mà hãy quan sát xem con có đi ngoài một cách dễ dàng và không đau hay không. Bởi với trẻ nhỏ, phòng ngừa táo bón và điều trị đúng nguyên nhân không chỉ giúp vết nứt hậu môn mau lành mà còn tránh để nỗi sợ đi ngoài trở thành một vấn đề kéo dài trong quá trình phát triển của trẻ đấy ạ.
Nguồn tham khảo: 小森こどもクリニック – Bài viết chuyên môn về nứt hậu môn ở trẻ em, bác sĩ Ngoại Nhi Komori Hirotsugu, cập nhật ngày 12/10/2026.