BÉ NGÃ ĐẬP ĐẦU, KHÔNG XUẤT HUYẾT NÃO NHƯNG LẠI PHÁT HIỆN “NANG MÀNG NHỆN” – CHA MẸ CẦN LÀM GÌ?

Có thể hình dung đơn giản rằng: trong quá trình não và các lớp màng não của thai nhi hình thành, màng nhện tách thành hai lớp. Dịch tích tụ giữa hai lớp này và tạo thành một túi kín, từ đó hình thành nang màng nhện. Phần lớn nang có tính chất bẩm sinh, nghĩa là trẻ đã có nang từ khi còn trong bụng mẹ. Một số ít trường hợp có thể xuất hiện sau chấn thương, xuất huyết, nhiễm trùng hoặc phản ứng viêm; khi đó được gọi là nang màng nhện mắc phải hoặc thứ phát. Nang có thể xuất hiện ở nhiều vị trí khác nhau trong hộp sọ. Vị trí thường gặp là vùng khe Sylvius – hố sọ giữa, tức khu vực nằm ở hai bên của não. Ngoài ra, nang cũng có thể xuất hiện giữa hai bán cầu đại não, phía sau não, gần tiểu não hoặc ở khu vực gần tuyến yên.

Vì vậy, nếu nang được phát hiện khi chụp CT sau một cú ngã thì không thể kết luận rằng cú ngã vừa xảy ra đã tạo ra nang. Trong phần lớn trường hợp, nang đã tồn tại từ trước và chỉ tình cờ được nhìn thấy nhờ lần chụp này.

Nang có làm tổn thương não hoặc khiến trẻ chậm phát triển không?

Nang màng nhện không phải là một khối u ác tính và không xâm lấn vào mô não như ung thư. Phần lớn nang không gây triệu chứng và không ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ.

Tuy nhiên, nếu nang lớn hoặc tiếp tục tăng kích thước, nó có thể tạo áp lực lên mô não, dây thần kinh hoặc cản trở sự lưu thông của dịch não tủy. Khi đó, trẻ có thể xuất hiện đau đầu, nôn, co giật, rối loạn thị lực hoặc biểu hiện tăng áp lực trong sọ.

Theo Bệnh viện Đại học Keio, nang thường tăng kích thước chủ yếu trong giai đoạn sơ sinh và nhũ nhi. Sau giai đoạn này, nang ít khi tiếp tục lớn nhanh. Tuy vậy, vì đây là trẻ 5 tuổi nên vẫn cần được bác sĩ ngoại thần kinh đánh giá và theo dõi phù hợp.

Có phải cứ có nang là phải mổ không?

Nếu trẻ không có triệu chứng, nang không quá lớn và không gây chèn ép mô não, thông thường bác sĩ sẽ lựa chọn theo dõi định kỳ thay vì phẫu thuật.

Phẫu thuật chỉ được cân nhắc khi nang:

• Tăng kích thước;
• Chèn ép não hoặc dây thần kinh;
• Gây đau đầu kéo dài, nôn ói hoặc co giật;
• Gây rối loạn thị lực;
• Cản trở lưu thông dịch não tủy, dẫn đến não úng thủy;
• Hoặc xuất hiện biến chứng xuất huyết.

Sau khi được thông báo, cha mẹ nên hỏi bác sĩ những gì?

Cha mẹ không nên chỉ ghi nhớ câu “trong đầu có một cái nang”, mà cần hỏi rõ:

1. Nang nằm ở vị trí nào?
2. Kích thước cụ thể là bao nhiêu?
3. Nang có chèn ép mô não, dây thần kinh hoặc ảnh hưởng đến sự lưu thông dịch não tủy không?
4. Cháu có cần chụp MRI để đánh giá rõ hơn không?
5. Bao lâu cần tái khám và chụp kiểm tra lại?
6. Có cần khám chuyên khoa ngoại thần kinh nhi hay không?
7. Hiện tại cháu có cần hạn chế môn thể thao nào không?

Với trẻ nhỏ, ngay cả khi chưa có biểu hiện bất thường, cha mẹ vẫn nên cho trẻ khám chuyên khoa ngoại thần kinh để bác sĩ đánh giá vị trí, kích thước nang và lập kế hoạch theo dõi.

Cần phân biệt hai vấn đề khác nhau

Sau lần khám này, cha mẹ cần theo dõi đồng thời:

🔹 Ảnh hưởng của cú va đập đầu vừa xảy ra
🔹 Tình trạng của nang màng nhện về lâu dài

Kết quả hiện tại không có xuất huyết não là một thông tin đáng mừng. Tuy nhiên, trong những ngày đầu sau chấn thương, cha mẹ vẫn cần quan sát sát vì một số biểu hiện bất thường có thể xuất hiện muộn.

Sau cú ngã, khi nào phải đưa trẻ đi cấp cứu ngay?

Hãy gọi cấp cứu 119 tại Nhật hoặc đưa trẻ trở lại bệnh viện ngay nếu có một trong những dấu hiệu sau:

• Đau đầu ngày càng tăng hoặc đau dữ dội;
• Nôn lặp đi lặp lại;
• Lơ mơ bất thường hoặc khó đánh thức;
• Mất ý thức hoặc phản ứng chậm;
• Co giật;
• Đi đứng loạng choạng, mất thăng bằng;
• Yếu tay, yếu chân hoặc cử động bất thường;
• Nói khó hoặc không hiểu lời người lớn;
• Nhìn mờ, nhìn đôi hoặc mắt có biểu hiện bất thường;
• Thay đổi hành vi rõ rệt, kích động hoặc quấy khóc không dỗ được;
• Có máu hoặc dịch trong chảy ra từ tai hay mũi.

Trẻ có thể ngủ sau một chấn thương đầu nhẹ, không nhất thiết phải bắt trẻ thức suốt đêm. Tuy nhiên, cha mẹ cần bảo đảm trẻ thở bình thường và vẫn có thể đánh thức, phản ứng như thường lệ. Quan trọng nhất là thực hiện đúng hướng dẫn xuất viện của bệnh viện đã trực tiếp khám cho trẻ.

Trẻ có phải kiêng vận động suốt đời không?

Nếu nang không gây triệu chứng, nhìn chung trẻ vẫn có thể sinh hoạt, đi học và tham gia các hoạt động thể chất bình thường theo hướng dẫn của bác sĩ.

Tuy nhiên, người có nang màng nhện có nguy cơ bị tụ máu dưới màng cứng sau va đập đầu cao hơn người bình thường. Vì vậy, trẻ nên tránh những môn khiến đầu có khả năng bị va đập nhiều lần, chẳng hạn như quyền Anh. Đối với bóng đá, võ thuật, bóng bầu dục hoặc các môn thể thao đối kháng khác, cha mẹ nên hỏi trực tiếp bác sĩ đang theo dõi, vì quyết định còn phụ thuộc vào vị trí, kích thước và mức độ chèn ép của nang.

Cha mẹ cần nhớ

✅ Bình tĩnh hỏi rõ vị trí và kích thước nang;
✅ Đưa trẻ khám chuyên khoa ngoại thần kinh;
✅ Tái khám và chụp kiểm tra đúng lịch;
✅ Theo dõi đau đầu, nôn, co giật, thị lực, vận động và sự phát triển của trẻ;
✅ Hạn chế những hoạt động có nguy cơ gây chấn thương đầu lặp đi lặp lại;
✅ Đưa trẻ đi cấp cứu ngay khi xuất hiện dấu hiệu bất thường.

Cha mẹ đừng quá hoảng sợ, nhưng cũng đừng bỏ qua việc theo dõi. Với phần lớn trẻ không có triệu chứng, nang màng nhện chỉ là một phát hiện tình cờ và các con vẫn có thể phát triển, học tập, vui chơi bình thường.

Nguồn tham khảo:

Nội dung nhằm cung cấp kiến thức, không thay thế chẩn đoán và hướng dẫn của bác sĩ trực tiếp điều trị.

くも膜のう胞 | KOMPAS – 慶應義塾大学病院 医療・健康情報サイト

くも膜のう胞