Quay lại
Bỗng một ngày bé con của bạn trở nên rất lạ. Bé vừa đi vệ sinh xong chưa được vài phút, lại níu áo mẹ: “Con muốn đi tiểu.” Lần đầu, mẹ dẫn đi. Lần thứ hai, mẹ hơi ngạc nhiên. Đến lần thứ mười trong buổi sáng, rất nhiều cha mẹ bắt đầu sốt ruột: “Sao con đi hoài vậy?”, “Vừa mới đi xong mà!”, “Có tiểu được đâu mà cứ đòi đi?”
Ở trẻ nhỏ, tình trạng đi tiểu nhiều lần không phải lúc nào cũng là bệnh nguy hiểm. Đặc biệt, nếu trẻ cứ 5–10 phút lại muốn vào nhà vệ sinh nhưng mỗi lần chỉ tiểu rất ít, ban đêm ngủ vẫn yên, khi mải chơi thì quên hẳn chuyện đi tiểu, thì rất có thể bé đang tạm thời mắc chứng Tiểu nhiều do tâm lý, tiếng Nhật gọi là 心因性頻尿（しんいんせいひんにょう）.
Người lớn chúng ta khi căng thẳng có thể đau dạ dày, mất ngủ, tim đập nhanh. Còn trẻ em, vì hệ thần kinh kiểm soát việc tiểu tiện vẫn chưa thật sự trưởng thành, nên căng thẳng đôi khi lại biểu hiện qua bàng quang. Một thay đổi nhỏ như vào lớp mới, bị cô giáo nhắc, có em mới sinh, bị bạn trêu, bị cha mẹ mắng, sắp có buổi biểu diễn, hay chỉ đơn giản là một lần lỡ tiểu són khiến trẻ xấu hổ… cũng có thể khiến trẻ liên tục cảm thấy mắc tiểu.
Vấn đề cha mẹ cần hiểu con lúc này là cảm giác mắc tiểu ấy của con là thật. Bé không giả vờ, không cố tình làm phiền, cũng không “kiếm cớ” để ra khỏi lớp hay được mẹ chú ý. Não bộ và bàng quang của bé đang trở nên quá nhạy cảm trước căng thẳng. Vì vậy, nếu người lớn càng hỏi dồn, càng cấm đoán, càng mắng “đi mãi thế”, bé lại càng lo. Mà càng lo thì cảm giác muốn đi tiểu lại càng mạnh hơn. Một vòng luẩn quẩn rất dễ hình thành từ đây.
Điểm giúp cha mẹ nhận ra tiểu nhiều do tâm lý là trẻ thường đi rất nhiều lần vào ban ngày, nhưng ban đêm lại không dậy liên tục để đi tiểu. Khi đang chơi say mê, xem hoạt hình, chạy nhảy ngoài công viên, con có thể quên hẳn chuyện toilet. Mỗi lần đi, lượng nước tiểu thường rất ít. Trẻ cũng không kêu đau, không sốt, không tiểu buốt, nước tiểu không đục, không có máu. Những dấu hiệu này khiến khả năng bệnh lý nặng giảm đi nhiều.
Tuy vậy, cha mẹ cũng không nên chủ quan. Nếu trẻ kèm theo sốt, đau khi tiểu, tiểu rát, nước tiểu đục hoặc lẫn máu, khát nước bất thường, uống rất nhiều nước, sụt cân, mệt mỏi, tiểu nhiều cả ban đêm hoặc mới xuất hiện đái dầm dù trước đó đã hết, thì cần đưa trẻ đi khám. Khi đó, bác sĩ sẽ kiểm tra để loại trừ viêm bàng quang, nhiễm trùng đường tiểu, đái tháo đường type 1, đái tháo nhạt hoặc bàng quang tăng hoạt.
Nhưng nếu đã thăm khám và không thấy bất thường, điều quan trọng nhất là cha mẹ cần chấp nhận sự thật và thay đổi phản ứng với con. Đừng biến chuyện đi tiểu thành một “vấn đề lớn” trước mặt trẻ. Đừng đếm số lần con đi toilet rồi nhắc đi nhắc lại. Cũng đừng nói: “Lại nữa à?”, “Không được đi nữa”, “Con phiền quá”. Những câu nói ấy có thể khiến trẻ thấy mình đang mắc lỗi, thấy cơ thể mình đáng xấu hổ, và càng căng thẳng hơn. Thay vào đó, hãy nhẹ nhàng nói: “Con thấy mắc tiểu hả? Không sao, mình đi nhé.” Sau đó, cha mẹ có thể quan sát thêm: dạo này con có thay đổi môi trường không, có chuyện gì ở lớp không, có bị ai mắng hay trêu không, có đang lo điều gì không. Nhiều khi trẻ chưa thể nói ra ngay, nhưng chỉ cần người lớn không ép, không trách, không làm quá lên, cảm giác an toàn sẽ dần trở lại.
Điều thú vị là trong một số trường hợp, ngay cả việc khen quá mức khi trẻ đi toilet trong giai đoạn tập đi vệ sinh cũng có thể tạo áp lực ngược. Trẻ có thể hiểu rằng “mình đi tiểu thì mẹ vui”, rồi cố đi nhiều lần để được khen. Vì vậy, với chuyện tiểu tiện, điều tốt nhất là giữ thái độ tự nhiên, hướng dẫn vừa đủ, khen vừa phải, không ép buộc và không biến toilet thành nơi trẻ phải “biểu diễn” cho người lớn hài lòng.
Tiểu nhiều do tâm lý thường sẽ cải thiện khi trẻ được trấn an và nguồn căng thẳng được tháo gỡ. Có trẻ chỉ vài ngày đã đỡ, có trẻ cần vài tuần. Điều cha mẹ cần làm không phải là vội vàng tìm một loại thuốc hay cáu bẳn với con, mà là giúp con thoát khỏi cảm giác “mình đang có vấn đề”. Bởi đôi khi một đứa trẻ cứ 5 phút lại chạy vào nhà vệ sinh không chỉ đang nói: “Con muốn đi tiểu.” Có thể con đang nói bằng ngôn ngữ của cơ thể rằng:“Con đang lo.” “Con cần mẹ hiểu con.” “Con muốn được yên tâm.”Vì vậy, lần tới khi bé lại níu tay bạn và nói “Con muốn đi toilet”, trước khi buột miệng trách mắng, hãy thử cúi xuống nhìn con và nói: “Ừ, mẹ đi cùng con”, cha mẹ nhé.
Link tham khảo và tổng hợp bài viết
子どもの「トイレ近い！」もしかして病気？頻尿の原因と見分け方- 武蔵小杉森のこどもクリニック小児科・皮膚科
おしっこの回数が多い？「頻尿（ひんにょう）」の原因や受診の目安 - 小児科オンラインジャーナル
